Poznańskie inspiracje: „Modena” wczoraj i dziś

Poznańskie inspiracje: „Modena” wczoraj i dziś
Modena, fot. Jacek Kulm

W lipcu tego roku w Poznaniu odbył się pokaz mody z lat 1950–1970, którego charakter był o tyle niecodzienny, że organizatorem wydarzenia była… firma deweloperska. Elementem łączącym te dwa światy stała się „Modena” – jeżyckie zakłady modowe, które na trwałe wpisały się w historię miasta, a teraz inspirują nowych gospodarzy terenu i młodą publiczność.

Obok „Mody Polskiej”, „Cory”, „Modena” była jedną z kluczowych polskich marek wyznaczających trendy modowe, gdzie zatrudnione były najlepsze krawcowe i szwaczki, a kolekcje na nowe sezony były wyczekiwane przez klientki w Polsce i poza jej granicami. „Modena” zniknęła już jakiś czas temu z polskiego rynku modowego, ale jako marka powraca obecnie w zupełnie nowej odsłonie dzięki inwestycji mieszkaniowej. Rewitalizacja terenu zakładów to także dobra okazja do przypomnienia historii miejsca oraz istotnego wycinka historii polskiej mody.

Dobre szycie na Jeżycach

Historia miejsca jest bardzo ciekawa, a przy tym konsekwentna w swym charakterze. Tereny zakładu zajmują około dwóch hektarów pomiędzy ulicami Jackowskiego, Wawrzyniaka, Kraszewskiego. Wcześniej znajdowały się tu zakłady szwalnicze, gdzie od drugiej połowy XIX wieku szyto mundury dla niemieckiego wojska. W roku 1908, który widnieje do dziś na kultowym neonie, powstały obecne zabudowania, które mieściły warsztaty bardzo nowoczesne jak na ówczesne czasy, m.in. ze względu na najnowsze technologie wykorzystane w parku maszynowym czy własną elektrownię. W tym czasie zaczęto zatrudniać też ludność cywilną, jako że wcześniej pracownikami byli żołnierze-rzemieślnicy.

W 1918 roku zakłady wraz z wyposażeniem przejęły władze polskie, lokując tam Zarząd Urzędu Umundurowania, zatem sam profil działalności pozostał bez zmian. W czasie II wojny światowej teren znowu dostał się w ręce niemieckie, a zaraz po – w sowieckie. Powstawały tu w tym czasie m.in. pokrowce na czołgi. Diametralne zmiany przyniósł rok 1951, kiedy powołano do życia Poznańskie Zakłady Przemysłu Odzieżowego im. Komuny Paryskiej „Modena” oraz Poznańskie Zakłady Obuwia Domena. Od tego czasu większość osób zatrudnionych stanowiły kobiety. Kobiety były również głównymi odbiorczyniami powstających tu kolekcji.

W latach 60-tych „Modena” wyspecjalizowała się w szyciu płaszczy i damskich kostiumów, i w różnych formatach marka była obecna na rynku polskim do 2008 roku. Jak opowiadał w rozmowie z 2004 roku Bogusław Kisielewski, prezes „Modena” SA, w swoim najlepszym okresie

Modena” produkowała miesięcznie 15 tysięcy sztuk odzieży wierzchniej, z czego ponad 90 procent wykonywanych było dla innych marek na eksport. Ze znakiem firmowym Modeny do krajowych sklepów trafiało rocznie około 30 tysięcy płaszczy, kurtek i garsonek (...)

W tym czasie działały zakłady nie tylko w Poznaniu, ale także w Środzie Wielkopolskiej i Rawiczu.

Moda i architektura

Dziś z terenem dawnych zakładów ulokowanym na Jeżycach wiążą się nowe plany architektoniczne, ale historyczny ślad pozostaje obecny. Międzynarodowy deweloper Cordia Polska rozpoczął tam budowę osiedla mieszkaniowego, jednocześnie dbając o pamięć historyczną i modowe dziedzictwo miejsca. Jako rekonstruktorka Grupy Rekonstrukcji Historycznej Bluszcz miałam przyjemność wziąć udział w pokazie mody retro, nawiązującym do okresu świetności „Modeny”, czyli pierwszych dekad jej działalności. Za organizację pokazu odpowiedzialna była Izabela Lisowska-Drewniak, kierownik ds. marketingu z firmy Cordia Polska, a poprowadziła go Joanna Mruk z GRH Bluszcz. Obie panie zgodziły się odpowiedzieć na pytania związane z Modeną.

Katarzyna Szczepaniak: Pani Izabelo, skąd wziął się pomysł na takie nietypowe wydarzenie? Zdaje się, że udział publiczności przerósł Wasze oczekiwania…

Zakłady odzieżowe „„Modena”” to miejsce mocno zakorzenione w świadomości mieszkańców Poznania, jeden z symboli Jeżyc, które od ponad dwóch dekad nie miało swojej funkcji, było niedostępne i niezagospodarowane. Cordia chce ten teren otworzyć dla wszystkich poznaniaków i przywrócić miastu. Tak ważna zmiana i rozpoczęcie nowego rozdziału w historii „Modeny” wymaga odpowiedniej oprawy, dlatego postanowiliśmy świętować rozpoczęcie budowy osiedla „Modena” by Cordia wspólnie z lokalną społecznością. Naszym celem było przeniesienie się w magiczną podróż do lat 1960 – 1970, pokaz mody retro wydawał nam się najbardziej naturalnym i odpowiednim kierunkiem. Chcieliśmy zaprosić do wspólnej zabawy również naszych gości, stąd pomysł na organizację konkursu na najlepszą stylizację inspirowaną latami świetności „Modeny”. Uczestnicy konkursu zachwycili nas swoją kreatywnością, dlatego po pokazie GRH Bluszcz, spontanicznie zaprosiliśmy ich na scenę, aby dać każdemu możliwość zaprezentowania swoich stylizacji. Taka forma podzielenia się swoją pasją do mody z publicznością okazała się doskonałym pomysłem. Kolejną, poza pokazem mody i konkursem atrakcją organizowanego przez nas wydarzenia był koncert w stylu międzypokoleniowej potańcówki.

Wiadomo już, że Cordia planuje zachować i odnowić zabytkowy neon z początku 1980 roku z charakterystycznym napisem „Modena”, a także historyczną pompę do wody z ul. Wawrzyniaka. Jak jeszcze chcecie Państwo odnieść się do historii miejsca, jeśli chodzi o architekturę, rozwiązania przestrzenne czy otoczenie?

Całe osiedle „Modena” by Cordia będzie nawiązywać estetyką do okolicznej, kamienicznej zabudowy Jeżyc. Począwszy od kształtu budynku i balkonów, przez wykończenie elewacji, aż po wyjątkowe wnętrza. Części wspólne, w tym reprezentacyjne lobby zostały zaprojektowane w duchu dyskretnej elegancji i utrzymane w ponadczasowych, biało-czarnych barwach. Podjęliśmy się również rewitalizacji zabytkowej alei 100-letnich platanów, którą zamierzamy otworzyć dla wszystkich poznaniaków. Szanujemy historię tego miejsca i wspomnienia osób związanych z dawną Modeną, dlatego postanowiliśmy zachować dawną nazwę oraz oryginalne logo. Wszystkie te działania sprawią, że powstająca, nowa „Modena” będzie projektem absolutnie wyjątkowym.

Joanno, a z perspektywy Twojej dziedziny, czyli historii mody, jaką rolę odegrała „Modena” na polskim rynku modowym? O czym warto pamiętać?

„Modena” pozostawiła po sobie bardzo ciepłe wspomnienia wśród Polek. W czasach, kiedy o porządną odzież było trudno, a modny, wełniany płaszcz stanowił poważną inwestycję, takie zakłady jak „Modena” były bardzo lubiane, a ich wyroby poszukiwane i noszone latami. Należy tu przypomnieć, że „Modena” to przede wszystkim krawiectwo ciężkie, płaszcze i garsonki.

Bardzo silna jest fascynacja modą ubiegłego wieku i zainteresowanie polskimi markami. Czy możesz krótko scharakteryzować polską modę dekad przedstawionych na pokazie?

Te trzy dekady były bardzo różne, więc trudno je scharakteryzować w paru zdaniach. Lata 50-te to klasyczna elegancja, która ciągle wraca do mody. Wysokie obcasy, szerokie spódnice, wąska talia, kobiece dodatki takie jak kapelusze, długie rękawiczki…W Polsce był to jednak ciężki czas dla mody. W okresie stalinizmu zwalczano zachodnią modę, ale też mało kogo było stać na modne kreacje. Za to lata 60-te i 70-te to czas rozkwitu polskiej mody, która była wówczas na bardzo wysokim poziomie i mogła się cieszyć uznaniem nawet poza granicami kraju.

Inspiracje

Na zdjęciach z pokazu łatwo zauważyć na co zwrócić szczególną uwagę szykując stylizację na lata 60-te i 70-te, a elementy mody hipisowskiej z tych dwóch dekad wydają się teraz szczególnie popularne wśród polskiej młodzieży; są to m.in. buty na platformach, koturnach, spodnie dzwony, kwieciste koszule, spódnice i sukienki. Dzięki uprzejmości Cordia Polska w galerii do artykułu znajdziemy nie tylko relację z pokazu, ale także kilka ciekawych archiwalnych zdjęć autorstwa Jacka Kulma, które znajdowały się na oryginalnych materiałach promocyjnych „Modeny”. Bogatą kolekcję modowych zdjęć tego autora pt. Jeżyce prêt-à-porter | 1970–1980 można podziwiać w Wirtualnym Muzeum Historii Poznania CYRYL, a pod hasłem ‘Modena’ znajdziemy tam również fotografie pokazujące wnętrza i pracownice zakładów. Zresztą portal jest bardzo cennym źródłem wiedzy dla wszystkich zainteresowanych ważnymi miejscami oraz wydarzeniami z kroniki tego miasta.

„Modena” pojawiła się po latach nieobecności i jest ciekawym przykładem nie tylko całkowitej zmiany profilu marki, ale także uważności jej nowych właścicieli na wartość historyczną jako zasób, na którym warto - nomen omen - budować nową tożsamość. Miejmy nadzieję, że będzie to inspiracją dla kolejnych przedsięwzięć w obszarze rewitalizacji przestrzeni, a może i na innych polach.

Kasia Szczepaniak — edukatorka, instruktorka akademicka, innowatorka społeczna związana z warszawskim Uniwersytetem SWPS, prowadzi inicjatywę Akademia Znajomych, współpracuje z wieloma organizacjami; koordynatorka projektów edukacyjno-społecznych i kulturalnych, realizowanych m.in. na warszawskiej Sadybie, poświęconych kulturze II RP oraz kobietom tego okresu, m.in. Wolna Polka. Kobiety II RP czy Wolna Polka na krańcach świata.

Galeria - materiał zdjęciowy Cordia Polska:

1-3. Pokaz mody GRH Bluszcz

4. Najlepsze stylizacje publiczności - zwycięzcy konkursu

5. Modena - zabytkowy neon

6-8 Archiwalne zdjęcia dla Modeny autorstwa Jacka Kulma z lat 1970.