Wiele budynków wielorodzinnych i domów jednorodzinnych z lat siedemdziesiątych, osiemdziesiątych czy dziewięćdziesiątych powstało bez balkonów albo z balkonami, które z czasem straciły nośność. Właściciele i wspólnoty coraz częściej szukają sposobu, by dodać do elewacji dodatkową przestrzeń użytkową bez ingerowania w konstrukcję stropów. Odpowiedzią bywa rozwiązanie niezależne od budynku, które stoi na własnych podporach i tylko się o niego opiera. Tekst wyjaśnia, na czym polega takie rozwiązanie, z jakich części jest zbudowane i jakie materiały stosuje się na jego elementy nośne. Omawia też, jak wygląda posadowienie i połączenie ze ścianą oraz jakie formalności zwykle poprzedzają montaż. Ostateczne decyzje w konkretnym budynku zawsze zależą od projektu i oceny konstruktora.
Czym jest balkon dostawny i czym różni się od balkonu wspornikowego
Zasadnicza różnica dotyczy sposobu przenoszenia obciążeń. Tradycyjny balkon wspornikowy jest przedłużeniem stropu: płyta wysuwa się ze ściany i cały ciężar przekazuje na konstrukcję budynku. Natomiast balkon dostawny jest samodzielną konstrukcją ustawioną przy elewacji. Ciężar własny, obciążenie użytkowe, śnieg i ludzi przejmują słupy oraz fundamenty, a ściana budynku pełni głównie funkcję stabilizującą.
Dzięki temu rozwiązanie sprawdza się tam, gdzie strop nie nadaje się do wysunięcia płyty, a także przy budynkach ocieplonych, w których przecinanie warstwy izolacji tworzyłoby mostki termiczne. Konstrukcja dostawna nie przebija stropu na całej grubości, więc ogranicza ryzyko zimnych miejsc w okolicy drzwi balkonowych. Zwykle można też zamontować kilka balkonów jeden nad drugim, tworząc pionowy układ obsługujący kolejne piętra.
Z jakich elementów składa się konstrukcja dostawna
Szkielet tworzą pionowe słupy, które sięgają od fundamentu do poziomu ostatniej płyty. Do nich mocuje się poziome belki lub ramy, na których układa się podłoże balkonu. Całość uzupełnia kilka warstw wykończeniowych i zabezpieczających.
- słupy nośne przenoszące obciążenia do gruntu,
- belki główne i poprzeczne tworzące ruszt pod płytę,
- płyta lub podłoga, np. z kraty (pomostu kratowego), blachy, desek kompozytowych albo betonu,
- balustrada o odpowiedniej wysokości i rozstawie wypełnienia,
- odwodnienie z rynną lub spadkiem kierującym wodę poza obrys.
Istotnym elementem są też łączniki między konstrukcją a ścianą. Nie przenoszą one pełnego ciężaru, lecz zapewniają stateczność i przeciwdziałają wychylaniu się balkonu pod wpływem wiatru czy ruchu użytkowników. Ich rozmieszczenie oraz rodzaj zależą od rodzaju ściany.
Stal, aluminium i żelbet jako materiały nośne
Najczęściej stosowaną grupą jest stal konstrukcyjna. Jest wytrzymała, pozwala na smukłe przekroje i łatwo ją prefabrykować w warsztacie, a potem złożyć na miejscu. Zabezpiecza się ją przed korozją, zwykle cynkowaniem ogniowym, a często dodatkowo malowaniem proszkowym, które zapewnia także estetyczny wygląd. Od jakości powłoki zależy trwałość całej konstrukcji.
Aluminium jest lżejsze i naturalnie odporne na wilgoć, dlatego wybiera się je przy mniejszych obciążeniach albo tam, gdzie liczy się niska masa. Ma jednak mniejszą sztywność niż stal, więc wymaga większych przekrojów przy takich samych rozpiętościach. Żelbet pojawia się częściej w formie prefabrykowanych płyt i fundamentów, rzadziej jako cały szkielet, bo jest ciężki i trudniejszy w montażu przy istniejącym obiekcie. Nierzadko łączy się materiały: stalowe słupy z płytą żelbetową albo kompozytową podłogą.
Fundamenty, kotwienie i wymagania wobec ściany budynku
Każdy słup musi opierać się na fundamencie dobranym do warunków gruntowych. Mogą to być stopy betonowe, ławy lub pale, a ich głębokość uwzględnia strefę przemarzania i nośność podłoża. Dlatego przed projektem często wykonuje się rozpoznanie gruntu, bo ten sam balkon może wymagać innego posadowienia na glinie, a innego na piasku.
Ściana budynku powinna wytrzymać punktowe zakotwienie, choć zwykle nie jest to duże obciążenie. Rodzaj kotew zależy od materiału: inaczej mocuje się do betonu, inaczej do cegły pełnej, pustaków czy bloczków z betonu komórkowego. W budynkach ocieplonych kotwy przechodzą przez warstwę izolacji, więc stosuje się elementy ograniczające mostki termiczne. Stan techniczny ściany ocenia konstruktor, który decyduje o sposobie połączenia.
Zgłoszenie, pozwolenie i dokumentacja przed montażem
Od strony formalnej znaczenie ma to, czy konstrukcja jest traktowana jako obiekt budowlany związany z budynkiem oraz jaka jest jego wielkość i lokalizacja. W części przypadków wystarcza zgłoszenie do urzędu, w innych potrzebne jest pozwolenie na budowę. Zakres wymagań wynika z przepisów prawa budowlanego i planu zagospodarowania, dlatego interpretację w konkretnej sytuacji ustala właściwy organ lub projektant.
W budynkach wielorodzinnych dochodzi zgoda właściciela lub wspólnoty, bo balkon zmienia elewację i często zajmuje teren wspólny. Typowa dokumentacja obejmuje projekt architektoniczno-budowlany, obliczenia statyczne, opis zastosowanych materiałów i informacje o gruncie. Po montażu wykonawca zwykle przekazuje dokumenty potwierdzające jakość zabezpieczeń antykorozyjnych oraz instrukcję użytkowania i przeglądów.
Artykuł sponsorowany.
