Groby Pańskie na warszawskiej Starówce

Groby Pańskie na warszawskiej Starówce
Kościół św. Jacka (oo. dominikanów)

Artystyczne, kontrowersyjne, patriotyczne, polityczne, nawiązujące do aktualnych wydarzeń - takie są Groby Pańskie w Polsce. Dziś sprawdziłyśmy jak wyglądały, jaką podejmowały tematykę i jaką symbolikę niosły za sobą tegoroczne Groby Pańskie na warszawskiej Starówce.

W Wielki Piątek Ciało Chrystusa najczęściej w postaci figury, umieszcza się wraz z Najświętszym Sakramentem spowitym welonem (na pamiątkę całunu, w który został zawinięty Jezus) w symbolicznym grobie.

Budowanie Grobów Pańskich w polskich kościołach to tradycja sięgająca aż XVI wieku. Okres zaborów oraz II Wojny Światowej cechują groby o tematyce patriotycznej, w czasach stanu wojennego niosą nadzieję na zwycięstwo nad komunizmem, po katastrofie smoleńskiej wiele grobów nawiązywało do tego tragicznego wydarzenia.

Dziś również nie przeszliśmy obojętnie obok wydarzeń, które towarzyszą nam od początku agresji Rosji w Ukrainie, a sprzeciw wobec tych wydarzeń i wsparcie, które okazujemy Ukrainie było widoczne w wielu grobach - w kościołach na warszawskiej Starówce.

Kościół Akademicki św. Anny

"Tegoroczny Grób Pański pośrednio nawiązuje do wydarzeń zza naszej wschodniej granicy. Figura Jezusa spoczywa na gruzach zniszczonej budowli. Ruiny symbolizujące to zniszczenie są jednak metaforą szerszą. Nie chodzi tylko o wojnę. Pokazujemy dewastację, spustoszenie, jakiś rozpad w ogóle w doświadczeniu człowieka. Nie określamy wprost czym jest ta zniszczona budowla (Czy to są zniszczone relacje, zrujnowane nałogami życie, jakaś moralna katastrofa..?). Każdy sam odpowie sobie na to pytanie. Na drugim planie,  nad figurą Jezusa są otwarte drzwi. W nich widzimy to, co Pismo Święte nazywa bramą Niebieską (bramą Raju). W tej części jest już zupełnie inny nastrój: dużo światło, jasności, dominuje biel i kolor kwiatów, symbolizujących nowe życie. Dokładnie pośrodku całej kompozycji znajduje się figura Jezusa i Najświętszy Sakrament, który łączy, spotyka ze sobą te dwie części ekspozycji – łączy dwa światy – rzeczywistość wojny (ziemskiego zniszczenia) i rzeczywistość Nieba, które jest owocem zmartwychwstania."

fot. MMM

Archikatedra warszawska Świętego Jana Chrzciciela

Ruiny, zniszczone budynki, ogrom zniszczeń spowodowanych bombardowaniem, wojną - to motyw przewodni Grobu Pańskiego w warszawskiej archikatedrze św. Jana Chrzciciela. Ceglany mur z opadającym tynkiem, z połamanymi, płonącymi belkami u stóp budynku, a na ruinach, w oknie - monstrancja.

fot. MMM

Bazylika Świętego Krzyża

"Zburzcie tę świątynię a ja w trzy dni ją odbuduję" - słowa z Ewangelii Św. Jana to motto Grobu Pańskiego Bazyliki pw. Świętego Krzyża. Z lewej strony widoczna jest fotografia z obrazem wojny XXI wieku, wojny w Ukrainie, prawą stronę stanowi zdjęcie zniszczonej przez Niemców Warszawy podczas II Wojny Światowej. Znamienna dla grobu jest również fotografia zrzuconej w 1944 roku figury Chrystusa z ręką uniesioną ku górze.

fot. MMM
fot. MMM

Kościół sióstr franciszkanek służebnic Krzyża pw. św. Marcina

Cytat z Ewangelii Św. Mateusza "Ja jestem z Wami" w języku polskim oraz ukraińskim stanowi motto przewodnie grobu z centralnym wizerunkiem Chrystusa w koronie cierniowej w kościele sióstr franciszkanek służebnic Krzyża pw. św. Marcina przy ulicy Piwnej.

fot. MMM

Do tworzenia Grobów Pańskich zapraszani są także artyści, którzy często w nieoczywisty sposób przedstawiają nam otaczającą rzeczywistość, odwołują się do historycznych wydarzeń lub w symboliczny sposób chcą "zmusić" do refleksji.

Kościół pw. Ducha Świętego i klasztor Zakonu Paulinów - Sanktuarium Jasnogórskiej Matki Życia

Już po raz drugi o projekt i wykonanie Grobu Pańskiego została poproszona rzeźbiarka Katarzyna Kowal. W centrum znajduję się krzyż, a po obu jego stronach zranione dłonie - rzeźby z ranami charakterystycznymi dla ukrzyżowania. Z umieszczonej obok symboli dowiadujemy się, że dłonie należą do kobiety i mężczyzny i są miejscem "gdzie dziś spotykamy UMIERAJĄCEGO CHRYSTUSA".

fot. MMM
fot. MMM

Kościół Sióstr Wizytek

"Żołnierze zaś, gdy ukrzyżowali Jezusa, wzięli Jego szaty. [...] Wzięli także tunikę. Tunika zaś nie była szyta, ale cała tkana od góry do dołu. Mówili więc między sobą: "Nie rozdzierajmy jej, ale rzućmy o nią losy, do kogo ma należeć".

Tak miały się wypełnić słowa Pisma:

Podzielili między siebie szaty, a los rzucili o moją suknię. To właśnie uczynili żołnierze".

Instalacja "Biała szata" rzeźbiarza Xawerego Wolskiego jest nawiązaniem do losowania rzymskich żołnierzy, którego stawką były białe leżące na betonowych blokach szaty ukrzyżowanego Jezusa, obok umiejscowiona została misa chrzcielna.

fot. MMM

Na uwagę zasługują także groby, których tematyka nie jest związana stricte z bieżącymi wydarzeniami, charakteryzuje je jednak skromność i wymowność zmuszająca do refleksji.

Kościół św. Jacka (oo. dominikanów)

fot. MMM

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i świętego Józefa Oblubieńca

fot. MMM