Porcelana
Najciekawszy okres według mnie to lata 60. XX wieku. Wyroby z tego okresu wyróżniają się ciekawą formą, odważnym kolorem. Z jednej strony głęboka „komuna”, a z drugiej taka nowoczesność – dodaje Jolanta Król, kolekcjonerka polskiej powojennej porcelany i autorka bloga „Porcelanowy Zawrót Głowy”.
Serwisy wspomnianych twórców były produkowane przez fabrykę Ćmielów i są bardzo pożądane przez kolekcjonerów, a początki produkcji porcelany w Ćmielowie sięgają 1804 roku. Znaczna część jej kolekcji to kultowe projekty rzeźb kameralnych z lat 60. XX wieku, powstałych w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie. Współcześnie wciąż są one produkowane z oryginalnych modeli form-matek. Tradycyjny sposób produkcji, połączony ze światowej klasy wzornictwem, czyni ćmielowskie wyroby porcelanowe dziełami sztuki. Najbardziej rozpoznawalnymi projektami, które są produkowane przez fabrykę, są: Dziewczyna siedząca (H. Jędrasiak), Dziewczyna w spodniach (L. Tomaszewski), Śpiewaczka (L. Tomaszewski), Pierwszy bal (E. Trzewik-Drost), Kiwi (L. Tomaszewski), Leżąca kotka (M. Naruszewicz), Para pingwinów (H. Orthwein), serwisy Ina oraz Dorota (L. Tomaszewski), serwis Krokus i Goplana (W. Potacki).
Moment
Momentem, który przyczynił się do odrodzenia fabryki była decyzja obecnego właściciela – Adama Spały, o odnowieniu 2004 roku współpracy z Lubomirem Tomaszewskim oraz Mieczysławem Naruszewiczem, twórcami światowego sukcesu porcelany figuralnej lat 60. XX wieku. W ciągu ostatnich lat działalności, przy współpracy z wybitnymi projektantami, manufaktura stworzyła ponad 100 nowych projektów, wśród których zachwyca edycja „kobiet w ruchu” stworzona przez Lubomira Tomaszewskiego.
W kolekcji manufaktury obecnie dostępnych jest ponad 450 wzorów ręcznie wykonywanych oraz dekorowanych figurek, filiżanek i serwisów, wazonów, porcelanowej biżuterii oraz ręcznie malowanych na porcelanie obrazów. Każdy wyrób wyprodukowany w Fabryce Porcelany AS Ćmielów posiada dedykowany certyfikat autentyczności, potwierdzający jego pochodzenie oraz zawiera wszystkie istotne informacje o projekcie (nazwę projektu, nazwisko autora, rok zaprojektowana, a w przypadku figurek unikatowy numer produktu). Dodatkowo wyroby wykonywane współcześnie chronione są przed fałszerstwem szeregiem znaków podszkliwnych i naszkliwnych, w tym czerwoną pieczęcią oraz logiem Fabryki Porcelany AS Ćmielów.
Oryginalność
Oryginalne, unikatowe wzornictwo stawia ćmielowskie porcelanowe figurki w szeregu najważniejszych ikon polskiego designu. Znajdują się one w zbiorach światowych muzeów i galerii sztuki w Londynie, Berlinie, Nowym Jorku, Paryżu czy Moskwie.
ARYSTOKRACJA WŚRÓD PORCELAN, CZYLI O RÓŻOWEJ PORCELANIE
W 2013 roku w Fabryce Porcelany AS Ćmielów wyprodukowano pierwsze – po prawie 70. latach badań i prób nad odtworzeniem składu i technologii wytwarzania – wyroby z różowej porcelany. Jej piękno i niezwykłość można w pełni ocenić dopiero, gdy przez delikatne ścianki wyrobów prześwieca światło, które przenikając przez porcelanową masę ma kolor jasnego, delikatnego, bardzo charakterystycznego różu. To arystokracja wśród porcelan, jak określają ją znawcy i koneserzy. Wynalazcą receptury oraz procedury wytwarzania różowej porcelany był polski chemik Bronisław Kryński – przedwojenny współwłaściciel ćmielowskiej fabryki porcelany, który zginął w obozie koncentracyjnym. Uznano wówczas, że receptura różowej porcelany została na zawsze utracona.
W ćmielowskiej manufakturze już prawie stracono nadzieję na odnalezienie odpowiednich składników i ich proporcji do uzyskania tej szlachetnej porcelany. Eksperymentowano z barwnikami naturalnymi i sztucznymi – bezskutecznie. Dopiero dokumentacja przekazana przez Zofię Kryńską – córkę dawnego technologa – pozwoliła na wytworzenie cennej, różowej masy porcelanowej, ponieważ wśród zapisków jej ojca znalazła się właściwa receptura.
Sekret
Powrócono do dawnego składu i technologii wytwarzania, opracowanej przez przedwojennego naukowca, a sama receptura jest pilnie strzeżonym sekretem manufaktury. Obecny właściciel uchyla jedynie rąbka tajemnicy, zdradzając, że najważniejszym składnikiem, który pięknie barwi ten typ porcelany i nadaje jej tak niepowtarzalny kolor, jest złoto. To specjalne pudry i barwniki na bazie naturalnego złota sprawiają, że porcelana ma tak subtelną barwę oraz przepuszcza światło. Poza unikatowym składem, produkcja różowej porcelany jest kosztowna i skomplikowana technologicznie, co wpływa na jej wysoką cenę.
Fabryka Porcelany AS Ćmielów jest jedyną manufakturą na świecie produkującą wyroby z różowej porcelany o tak wyjątkowym kolorze (według oryginalnej, przedwojennej receptury). W 2014 roku odtworzona została także unikatowa niebieska porcelana, również według receptury Bronisława Kryńskiego.
MARIAŻ PORCELANY Z MUZYKĄ JAZZOWĄ
W 2014 roku właściciel fabryki zaprosił do współpracy Włodka Pawlika – znakomitego polskiego kompozytora, pianistę jazzowego i pierwszego Polaka z najważniejszą nagrodą fonograficzną na świecie – nagrodą Grammy.
W tym samym roku, w którym artysta otrzymał nagrodę Grammy, Adam Spała spotkał się z kompozytorem i tak zrodził się pomysł zaprojektowania nowego wzoru filiżanki. Włodek Pawlik odwiedził starą manufakturę porcelany i pracował nad stworzeniem idealnego projektu filiżanki. Największym wyzwaniem okazało się dobranie odpowiedniego uszka. Po wielogodzinnej pracy udało się osiągnąć cel. Powstał wzór filiżanki oraz specjalna, „muzyczna” dekoracja z pierwszymi taktami utworu Night In Calisia.
Filiżanka Włodek Pawlik wykonywana jest z białej porcelany, jak również z jedynych w swoim rodzaju porcelan różowej oraz niebieskiej.
SERWIS MATYLDA – HISTORIA PORCELANY STWORZONEJ Z MIŁOŚCI
Historia serwisu, jego powrót do Ćmielowa oraz tajemnice związane z jego losami na przestrzeni burzliwych dziejów Imperium Rosyjskiego wzbudza ogromne emocje. Serwis nazwany współcześnie „Matylda” został zrealizowany przez fabrykę Druckich-Lubeckich na specjalne zamówienie cara Mikołaja II Aleksandrowicza Romanowa Matyldy Krzesińskiej – polskiej tancerki i primabaleriny Cesarskiego Teatru Maryjskiego w Sankt-Petersburgu.
Polska właścicielka serwisu odziedziczyła go od swojej rodziny z Moskwy. Jako dziecko bywała w Rosji, gdzie po raz pierwszy zobaczyła przepiękne porcelanowy serwis. Zabraniano jej go dotykać, ponieważ był bardzo cenny i nigdy też nie używano przy podawaniu kawy czy herbaty. Z każdą wizytą młodej Polki w rosyjskim domu wzbudzał on coraz większe zainteresowanie, jednak wszelkie pytania dotyczące jego pochodzenia pozostawały bez odpowiedzi. Rosyjskiej krewnej bardzo zależało na tym, aby serwis wrócił do Polski. Niestety nie wiadomo nic na temat tego co się działo z nim przez niemal sto lat (czasy rewolucji, I i II Wojna Światowa). Znana jest jego współczesna historia od momentu, kiedy porcelanowy unikat trafił do Polski.
Informacje o istnieniu tego serwisu fabryka otrzymała z zaproszeniem do przystąpienia do przetargu. Była to nie tylko wielka okazja zakupienia unikatowego projektu, ale przede wszystkim możliwość sprowadzenia serwisu do Ćmielowa – miejsca, gdzie powstał. Udało się – Fabryka Porcelany AS Ćmielów zakupiła porcelanowy zestaw.
Serwis
Serwis jest piękny, ma wyjątkową formę i jest jedyny taki na świecie. Składa się z ponad 100 części o bardzo charakterystycznych kwadratowych stopkach. Każda stopka połączona jest z czarką okrągłą rurką. Rurki te są specjalnie kalibrowane wiertłami diamentowymi, a następnie poszczególne elementy łączone ze sobą i wypalane w wysokich temperaturach. Cały zestaw składa się z imbryków, filiżanek do kawy i herbaty ze spodkami, wazy, sosjerek, musztardniczek, solniczek, pieprzniczek oraz talerzy okrągłych i owalnych.
Tak pięknego serwisu, mimo mojego zainteresowania porcelaną, studiowania mnóstwa publikacji, katalogów, odwiedzania wielu manufaktur porcelany na świecie, jeszcze nie widziałem – powiedział Adam Spała – Mógłby go nam pozazdrościć sam król August II Mocny.
Na temat serwisu wypowiedziało się również Muzeum Narodowe w Krakowie, które nie spotkało się z tak wyjątkową formą i potwierdziło, że istnieje potrzeba podjęcia się dalszych badań.
Txt/zdjęcia: Fabryka Porcelany AS Ćmielów
