Najoryginalniejsze „Jezioro łabędzie”
O tym, że balet jest językiem bez barier szybko przekonała się Matylda Krzesińska, najmłodsza córka tancerza charakterystycznego Feliksa Krzesińskiego i Julii z Dymińskich, pochodzącej z Polski i zamieszkałej w Rosji baletnicy. Urodziła się 18 lub 31 sierpnia 1972 roku w Ligowie w rodzinie, w której przykładano wagę do nauki. W wieku 3 lat Matylda Krzesińska zaczęła uczyć się tańca od ojca, swojego pierwszego nauczyciela. Chodziła z nim do teatru, gdzie wielokrotnie oglądała m. in. „Jezioro łabędzie”. Sztukę Piotra Czajkowskiego, której premiera odbyła się 4 marca 1877 roku, uznano za obrazoburczą, przedstawienie nie odniosło sukcesu. Dopiero wersja z 1895 roku spodobała się publiczności, która zaakceptowała ją.
Jesienią 1880 roku Matylda Krzesińska poszła do Cesarskiej Szkoły Teatralnej przy Dyrekcji Teatrów Cesarskich. Była to jedna z najbardziej znanych rosyjskich szkół, uczyli w niej wybitni pedagodzy, np. Lew Iwanow, Jaketierina Wazem i Christian Johansson. Dziesięć lat później, w 1890 roku, Krzesińska dostała się do zespołu baletowego i poznała carewicza Mikołaja Romanowa, późniejszego Mikołaja II, w którym się zakochała.
Miłość czy przywiązanie?
W 1894 roku Matylda Krzesińska była już gwiazdą Teatrów Cesarskich w Petersburgu. Występowała w „Bajaderze”, „Córce faraona”, „Dziadku do orzechów”, „Śpiącej królewnie”, ale największą popularność przyniosły jej występy z Feliksem Krzesińskim w „Jeziorze łabędzim”. Żadnej innej tancerce nie partnerował ojciec, ale Matylda Krzesińska była wyjątkiem. Jej kariera przyspieszyła, czego nie dało się powiedzieć o życiu prywatnym. Po rozstaniu z carewiczem Mikołajem, który poślubił księżniczkę Alicję Heską, tancerka związała się z dwoma przedstawicielami dynastii Romanowów: księciem Sergiuszem Michajłowiczem i wielkim księciem Andrzejem Władimirowiczem, za którego wyszła za mąż. Największą miłością baletnicy pozostał carewicz Mikołaj. Mężczyzna wysyłał jej do garderoby liściki, sprezentował dom i pomagał finansowo.
Rok później, w 1895 roku, Matylda Krzesińska wystąpiła w Teatrze Wielkim w Warszawie. Była zachwycona panującą w Polsce atmosferą. „Zgotowano mi w Warszawie takie przyjęcie, którego nie doświadczyłam nawet w Petersburgu. Ilekroć występowałam w Warszawie, odnosiłam wielki sukces. Warszawscy krytycy baletowi nie skąpili mi najwyższych pochwał” – napisała w wydanym pośmiertnie pamiętniku.
Była gwiazdą, tańczyła z najlepszymi: Wacławem Nizińskim, Nikołajem Legatem. O jej względy zabiegał też Siergiej Diagilew, twórca Baletów Rosyjskich. Bilety na przedstawienia, w których występowała Matylda Krzesińska były wyprzedane kilka tygodni przed występami.
„Krzesińska ma w sobie dużo ognia i życia, samo jej pojawienie się na scenie ożywia cały teatr. Skomplikowane figury taneczne, które ona wykonuje z uśmiechem na twarzy, grożą zwichnięciem nogi lub nawet utratą życia” – zachwycał się krytyk Alekander Pleszczejew.
W lutym 1917 roku w Rosji wybuchła rewolucja lutowa. Trudna sytuacja ekonomiczna zmusiła Matyldę Krzesińską do wyjazdu. We Francji wyszła za księcia Andrzeja Władimirowicza, została Jaśnie Oświeconą Księżną Romanowną. W trakcie II wojny światowej Matylda Krzesińska zamieszkała na południu Francji, gdzie otworzyła studio baletowe i dzieliła się wiedzą ze studentami, np. Margot Fonteyn, Alicią Makarovą i Maurice Béjart.
Matylda Krzesińska zmarła 6 grudnia 1971 roku w Paryżu. Pozostawiła po sobie perfekcyjnie wykonane spektakle i studentów, którzy przekazali wiedzę i doświadczenie kolejnym pokoleniom tancerzy.
Najciekawszy tort świata
Anna Pawłowa urodziła się 31 stycznia lub 12 lutego 1881 roku w Petersburgu. Była córką praczki i ojca, którego nie pamiętała. Paweł Pawłow zmarł, gdy Anna była mała. Dziewczynka była wątłym dzieckiem, często chorowała. Uwielbiała za to muzykę, miała poczucie rytmu, a kiedy obejrzała w teatrze „Śpiącą królewnę” powiedziała matce, że zostanie tancerką.
W 1891 roku marzenie Anny Pawłowej się spełniło: dostała się do Carskiej Szkoły Baletowej w Petersburgu. Osiem lat później, w 1899 roku, skończyła naukę w szkole i trafiła do Teatru Maryjskiego w Petersburgu, gdzie współpracowała z wybitnymi rosyjskimi choreografami, np. Siergiejem Diagilewem.
W 1914 roku Anna Pawłowa założyła własny zespół, z którym występowała na świecie. Jej najbardziej znaną rolą był „Umierający łabędź”, fragment „Karnawału zwierząt” Camille’a Saint-Saënsa. Ten taniec stał się jej przepustką do sławy, wykonywała go zawsze ilekroć była w Rosji.
Kilkanaście lat później, w 1926 roku, w Australii albo Nowej Zelandii Anna Pawłowa wymyśliła swój własny deser. Beza przełożona bitą śmietaną stała się ulubioną potrawą tancerki i dodatkowo ją rozsławiła. Było to największe przypadkowe osiągnięcie baletnicy.
Anna Pawłowa zmarła 23 stycznia 1931 roku w Hadze. Pozostawiła po sobie przepis na deser, który okazał się słynniejszy od samej baletnicy.
Genialna „Anna Karenina”
Czy balet może zaoferować coś nowego? Maja Plisiecka, legendarna balerina, twierdziła, że tak. Urodziła się 20 listopada 1925 roku w Moskwie w rodzinie litewskich Żydów. Matka Mai Plisieckiej Rachela Messera była gwiazdą niemego kina, siostrą choreografa Asafa Messera. Ojciec przyszłej tancerki Michaił Plisiecki został dyplomatą i opozycjonistą.
Maja Plisiecka uwielbiała taniec i muzykę. Szybko uczyła się nowych choreografii, była zdolna i pracowita. W 1932 roku poszła do Szkoły Baletowej. Jednym z nauczycieli został wuj tancerki, który dostrzegł w siostrzenicy talent.
Sześć lat później Maję wywołano z lekcji i przekazano informację o śmierci ojca. Michaił Plisiecki trafił do łagru, gdzie najprawdopodobniej został rozstrzelany. Wiadomość o śmierci ojca zrobiła na dziewczynce wrażenie, ale wuj postarał się, aby Maja Plisiecka szybko o tym zapomniała. Poradził, by poszła na audycję w Teatrze Bolszoj, największej rosyjskiej instytucji, która zatrudniała tancerzy z całego świata. Od 1943 roku Maja Plisiecka występowała na deskach teatru, ale ze względu na ojca odmawiano jej paszportu i występów w Europie. Władze teatru obawiały się, że tancerka nie wróci do Rosji.
W 1972 roku Maja Plisiecka zadebiutowała jako choreografka. Wybierała klasyczne balety, m.in. „Annę Kareninę”, ale dyrektor Teatru Bolszoj nie zgadzał się na ich wystawienie. Skostniały zespół był zamknięty na zmiany, czemu sprzeciwiała się tancerka.
Długie ramię Rosji
W latach 80. XX wieku Maja Plisiecka otrzymała w końcu paszport i wyjechała do Monachium. W Moskwie bywała okazjonalnie, znacznie więcej czasu spędzała w Rzymie i Madrycie, gdzie od 1987 roku była dyrektorką artystyczną Ballet del Teatro Līnco National de Madrid, ale władze Teatru Bolszoj postarały się, by baletnica dostawała pensję jedynie za te dni, gdy faktycznie pracowała. Mimo sławy Maja Plisiecka nie była bogata, w wydanej w 1995 roku autobiografii przyznała się do aborcji, anoreksji i obsesyjnego perfekcjonizmu, Po raz pierwszy w życiu oznajmiła, że balet bywa zaborczy, wymaga poświęcenia i nieustannego doskonalenia.
„Można wypracować krok, piruet, nawet skok można poprawić, ale artyzm jest – albo go nie ma. Jeśli Bóg nie dał tej ikry, najcięższa praca nie pomoże. Artystów w balecie jest bardzo niewielu – to ci, którzy potrafią w swoim ciele znaleźć odbicie muzyki, wyrazić jej nastrój, rytm i tempo” – powiedziała Maja Plisiecka.
19 listopada 2008 roku baletnica odwiedziła Polskę, gdzie odebrała od Ministra Kultury Bogdana Zdrojewskiego Złoty Medal Gloria Artis. Maja Plisiecka pojawiła się na scenie Teatru Wielkiego, odtańczyła fragment „Umierającego łabędzia”. Nawet gdy przeszła na emeryturę zachwycała formą, perfekcją ruchu i wspaniałymi umiejętnościami. Maja Plisiecka zmarła 2 maja 2015 roku w Monachium na atak serca.
Źródła:
https://e-teatr.pl/maja-plisiecka-najslynniejszy-labedz-xx-wiecznego-baletu-a197313
https://kobieta.onet.pl/historia/polska-baletnica-byla-kochanka-ostatniego-cara-myslalam-o-nim-i-moim-szczesciu/nw2qvwx
https://www.newsweek.pl/historia/matylda-krzesinska-jak-polska-tancerka-rozkochala-w-sobie-cara/wy1njrs
https://www.polskipetersburg.pl/hasla/krzesinska-matylda-maria
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anna_Paw%C5%82owa
Więcej o sylwetkach kobiet znajdziecie tutaj.
