Moda
Autorzy książki przedstawiają kształtowanie się mody, jako odpowiedzi m.in. na: wyzwania czasów, powstawanie nowych klas i warstw społecznych oraz trendów w kulturze i sztuce. Album pełny jest niezwykle staranie wykonanych reprodukcji części zbiorów Instytutu: ubrań, bielizny, butów, kapeluszy, torebek, biżuterii, a także prywatnych zdjęć itp. Książka przypomina sylwetki zapomnianych, projektantów i pokazuje ich wspaniałe pomysły. Rozsiewa blask najpiękniejszych dla mnie epok w historii mody: fin de siècle’u, dwudziestolecia międzywojennego, lat 50. To jedna z najwspanialszych pozycji w mojej biblioteczce i lektura obowiązkowa dla miłośników mody, historii, sztuki.
Czyta się najmniejszy nawet podpis, każdą wzmiankę i przypis. Nie ma ani jednego zbędnego słowa w esencjonalnych wprowadzeniach do poszczególnych części książki. Nie brak też starannie opracowanych wykazów: projektantów i domów mody, słownika terminów (np. chemise, echelle, dziewczyna Gibsona**) oraz indeksu nazwisk.
Wehikuł czasu
Album jest niezwykłą podróżą w czasie. Przykłady? Fantastyczne jedwabne płaszcze z epoki fin de siècle, u.
Obok zaś zamieszczone są reprodukcje zdjęć stylowych dam w podobnym okrycia, a czasem wręcz w egzemplarzu posiadanym przez Instytut!
Kilka kartek dalej niezwykła jedwabna suknia autorstwa Madeleine Vionnet: biała do kostek, prosto krojona z przepięknie upiętym tyłem i długim trenem, zdobiona różyczkami. Inspiracje: drzeworyt japoński ukiyo-e i kimono. W tej sukni 27 czerwca 1922 roku wytworna Paryżanka wzięła ślub. To było niezwykle eleganckie wydarzenie. Instytut w swoich zbiorach posiada zaproszenia oraz zdjęcia z uroczystości! Czuję niemalże ciepły powiew wiatru, słyszę życzenia dla nowożeńców.
Przewracam kolejne strony … Wzrok pada na delikatną, różową suknię balową haftowana srebrną nicią i cekinami. Obszerna spódnica, gorset. Nie mogę się mylić! To dzieło Christiana Diora. Niezwykłości sukni podkreśla sposób jej haftowania: elementy zwiększają się od pasa w dół. Dzięki temu ściśnięta gorsetem talia wydaje się jeszcze szczuplejsza. A niemalże po sąsiedzku – zdjęcia kolejnej sukni tego kreatora. Jest szafirowa w szaro-błękitne cętki. Krój? Klasyczny dla New Look: gorsetowa góra i szeroka spódnica z trzech falban złożonych na pół, aby powiększyć ich objętość. Do tego identyczna torebka i sandałki na niskiej szpilce. Gdy w 1956 roku Christian Dior stworzył ten komplet był on szczytem wyrafinowania.
Skarb
Każda z tych rzeczy dziś jest skarbem. Jednak zmienił się styl i szyk. Modna dama nie zestawiłaby ich dzisiaj razem. Te dwie suknie to kwintesencja lat 50.
I jako ostatni przykład – to być może niezamierzona, ale jednak, duża doza sarkazmu autorów. Tematem jest ubiór w czasie II Wojny Światowej.
„W Londynie w czasie wojny konieczne ograniczenia sprawiły, że powstawały wyłącznie rzeczy funkcjonalne i minimalnie zdobione. Prezentowana suknia pochodzi z londyńskiej filii Callot Sueurs (…)”
Po czym następuje opis kreacji: ”(…) góra i spódnica z żółtej wełny, FUTRO LAMPARTA na odpinanym kołnierzu i na przodzie (…). Około roku 1940”.
Cóż, gdy terror faszystowski rozlewał się po świecie, futro lamparta faktycznie było rzeczą wyłącznie funkcjonalną i zdobiło minimalnie.
Mariano Fortuny
Wydawnictwo przywraca pamięć o zapomnianych, a niegdyś wielbionych kreatorach mody. Moje największe odkrycie?
Piękne panie, przystojni panowie – oto Mariano Fortuny y Madrazo (1871-1949)!
Był jednym z największych twórców mody początków XX w. Stworzył wspaniałe kreacje inspirowane starożytną Grecją z drobno plisowanych tkanin, które sam projektował i często farbował tzw. suknie delfijskie.
Zawdzięczamy mu więc hit sezonu – solejkę! Kto dziś o nim pamięta? W rodzinnej Hiszpanii wzmiankowany jest głównie jako syn znanego w tym kraju malarza Maria Fortuny. Wymienia się go także jako członka artystycznej rodziny. Jego matka wywodziła się z wpływowego rodu Madrazo.
To niesprawiedliwe!
Mariano był artystą wszechstronnym: projektował ubrania i tkaniny, malował, fotografował, tworzył scenografię. Przed I Wojną Światową w jego kreacjach chodziły takie gwiazdy jak Natasha Rambova – amerykańska scenografka, projektantka kostiumów, gwiazda kina niemego i druga żona Rudolfa Valentino. W książce jest piękne zdjęcie tej damy w sukni Mariano.
Po śmierci projektanta żona Fortuny’ego chciała przekazać rządowi w Hiszpanii zbiory i projekty zgromadzone w weneckim pałacu należącym do artysty. Hiszpanie – odmówili!
Spuścizna po kreatorze przetrwała tylko dzięki temu, że wdowa oddała pałac razem ze zbiorami miastu Wenecja, pod warunkiem otoczenia ich opieką. W pałacu mieści się wspaniałe muzeum. http://fortuny.visitmuve.it/en/home/
Miłośnicy mody mają zatem dodatkowy powód, aby zatrzymać się w tym mieście. Nie tylko po to, aby zobaczyć „najpiękniejszy salon Europy” czyli Plac Św. Marka, ale także, aby obejrzeć tę unikalną kolekcję.
Zbiory w Kioto to prawdziwa skarbiec pełen unikalnych dzieł. Wiedza ich kuratorów jest nadzwyczajna. Nie brak im także poczucia humoru.
tekst: Agnieszka L. Janas
*Odpowiedzi na pytania:
„Rayon wynaleziony został około 1883 roku i szeroko stosowany od momentu stworzenia w Anglii, w 1905 roku, jego mieszanki z wiskozą. Pod nazwa „sztuczny jedwab” stał się w latach 20. XX wieku bardzo popularny”.
„Elsa Schiaparelli jako pierwsza użyła zamka błyskawicznego w strojach haute couture.”.
** Definicje ze słownika
Chemise – empirowa sukienka-koszulka muślinowa z mocno podniesioną do góry talią, z wyciętym dekoltem i wąska spódnicą.
Echelle – dekoracyjny rząd kokard ułożony na formie szczebli drabinki na przodzie bawet czyli sztywnej wkładki w kształcie litery V noszonej na przedzie sukni wierzchniej, często niezwykle starannie i bogato zdobiona.
Dziewczyna Gibsona – postać wykreowana przez amerykańskiego ilustratora Charlesa Danę Gibsona, uosobienie stylu lat 1895-1910 – dziewczyna o sylwetce z mocno zaznaczona talią.
Instytut Ubioru w Kioto, Moda. Historia mody XX wieku, Taschen/TMC Art, tłumaczenie Sylwia Majewska, redakcja Anna Cichowicz.
Wszystkie zdjęcia pochodzą z recenzowanej książki.
