Niewinne pytanie o adres. Jak oszuści przygotowują się do ataku?
Z oszustwem „na paczkę” często kojarzą się SMS-y z prośbą o niewielką dopłatę za doręczenie. Wiadomość zawiera link do podrobionej strony, na której przestępcy próbują zdobyć dane karty płatniczej. W przypadku kontaktu telefonicznego początek oszustwa może być mniej oczywisty. Rozmówca podaje się za listonosza lub kuriera i prosi o potwierdzenie adresu, ustalenie terminu doręczenia albo podanie dodatkowego numeru telefonu.
Takie pytania same w sobie nie świadczą o oszustwie, ponieważ prawdziwy doręczyciel również może potrzebować kontaktu z odbiorcą. Podejrzenia powinny wzrosnąć, gdy rozmówca zaczyna wypytywać o sprawy niezwiązane z przesyłką, np. bank, w którym masz konto, przechowywaną gotówkę, domowników czy dane dokumentu tożsamości. Zdobyte w ten sposób informacje mogą posłużyć do przygotowania kolejnego etapu wyłudzenia.
Przestępstwo dwuetapowe. Dlaczego ten scenariusz bywa tak skuteczny?
Po pewnym czasie może zadzwonić kolejna osoba, tym razem podająca się za policjanta. Twierdzi, że wcześniejszy rozmówca był przestępcą, który sprawdzał, czy mieszkanie jest puste, albo próbował zdobyć dane potrzebne do kradzieży pieniędzy. Następnie informuje o rzekomej akcji policyjnej i zagrożeniu oszczędności. Pod pretekstem ich zabezpieczenia nakłania do wypłaty gotówki, wykonania przelewu na wskazany rachunek, przekazania pieniędzy nieznanej osobie, a nawet zaciągnięcia kredytu.
Znajomość szczegółów wcześniejszej rozmowy sprawia, że ostrzeżenia fałszywego policjanta mogą wydawać się wiarygodne. W rzeczywistości oba telefony mogą pochodzić od współdziałających oszustów, którzy wykorzystują strach i presję czasu, aby skłonić ofiarę do wykonywania kolejnych poleceń. Warto pamiętać, że prawdziwi policjanci nie angażują obywateli w tajne akcje zabezpieczania pieniędzy i nie nakazują wypłacania ani przekazywania oszczędności na podstawie telefonicznych instrukcji.
Sygnały ostrzegawcze podczas rozmowy z fałszywym kurierem
Samo pytanie o adres czy termin doręczenia nie oznacza oszustwa. Ważne jest to, jak rozmowa się rozwija i czego rozmówca oczekuje. Szczególną ostrożność powinny wzbudzić następujące sytuacje:
- Nieznajoma osoba zbiera dane niezwiązane z doręczeniem, choć nie potrafi podać informacji pozwalających zweryfikować przesyłkę.
- Po rozmowie o paczce dzwoni ktoś podający się za policjanta, pracownika banku lub urzędu i przekonuje, że oszczędności są zagrożone.
- Rozmówca nakłania do pilnego wypłacenia gotówki, zaciągnięcia kredytu, wykonania przelewu albo podania kodu BLIK czy danych logowania.
- Ktoś żąda zachowania rozmowy w tajemnicy i zniechęca do kontaktu z rodziną, bankiem lub policją.
- Pada prośba o kliknięcie w link z SMS-a i wpisanie danych karty, aby dopłacić niewielką kwotę do paczki.
Widoczna na ekranie nazwa firmy lub numer telefonu nie wystarczają do potwierdzenia, kto naprawdę dzwoni. Przestępcy mogą wykorzystywać tzw. spoofing, czyli podszywanie się pod cudzy numer. Dlatego tożsamość rozmówcy najlepiej sprawdzić poza trwającym połączeniem.
Zanim oddzwonisz, sprawdź opinie. Jak mądrze korzystać z baz numerów?
Jeśli rzeczywiście czekasz na paczkę, otwórz samodzielnie aplikację sklepu lub oficjalną stronę przewoźnika. Tam sprawdzisz numer nadania i aktualny status doręczenia. Nie korzystaj w tym celu z linku, który przesłał niezweryfikowany rozmówca.
Zanim oddzwonisz możesz także sprawdzić nieznany numer w serwisie InfoNumer.pl. Komentarze innych użytkowników czasem pozwalają zauważyć, że z danego numeru wykonywano już podobne połączenia. Zwracaj uwagę na daty i konkretne opisy, a nie tylko na ogólną ocenę numeru.
Brak opinii nie jest dowodem bezpieczeństwa, a pojedynczy negatywny komentarz nie przesądza o oszustwie. Jeśli ktoś podaje się za pracownika banku, policji czy firmy kurierskiej, zakończ połączenie i samodzielnie wybierz numer kontaktowy z oficjalnej strony danej instytucji.
Jak obronić się przed wyłudzeniem? 4 zasady bezpiecznego reagowania
Nie trzeba czekać, aż rozmówca zażąda pieniędzy. Jeśli coś się nie zgadza, najbezpieczniej przerwać kontakt i spokojnie zweryfikować sytuację. Pomocne będą cztery kroki:
- Zakończ rozmowę. Nie tłumacz się i nie wykonuj kolejnych poleceń. Jeśli telefon dotyczył policji lub banku, skontaktuj się z nimi niezależnie.
- Nie zatwierdzaj płatności. Nie podawaj kodów BLIK, haseł ani danych karty. Nie przelewaj pieniędzy na „bezpieczne konto” wskazane przez rozmówcę.
- Porozmawiaj z kimś zaufanym. Warto uprzedzić także bliskich, zwłaszcza tych, którzy często odbierają telefony dotyczące przesyłek. Krótka rozmowa może pomóc przerwać presję wywieraną przez oszusta.
- Działaj szybko, jeśli dane lub pieniądze zostały przekazane. Skontaktuj się z bankiem, zgłoś oszustwo policji i zachowaj potwierdzenia wykonanych operacji. Podejrzany SMS można przekazać do CERT Polska na numer 8080.
Dalsze postępowanie zależy od tego, co zostało ujawnione. Jeśli podałeś dane karty płatniczej, niezwłocznie skontaktuj się z bankiem i zastrzeż kartę. W przypadku przekazania hasła zmień je oraz zabezpiecz dostęp do konta. Jeśli oszust otrzymał PESEL i dane dokumentu tożsamości, zastrzeż numer PESEL, np. w aplikacji mObywatel. Gdy doszło do przelewu, powiadom bank jak najszybciej, aby sprawdzić możliwość zatrzymania transakcji.
Samo odebranie telefonu nie oznacza utraty pieniędzy. Nawet gdy rozmówca zna adres lub inne dane, można przerwać rozmowę i samodzielnie zweryfikować jego historię. To szczególnie ważne, gdy pozornie zwykły kontakt w sprawie paczki zmienia się w rozmowę o zagrożonym koncie bankowym.
Artykuł sponsorowany.
