Cudowne Dzieci
Dorothy Jean Dandridge urodziła się 9 listopada 1922 roku w Cleveland w Ohio. Rodzice rozstali się, zanim przyszła na świat. Matka, Ruby, była artystką estradową i szybko dostrzegła, że jej córki – Dorothy i starsza o rok Vivian – miały talent. Stworzyła dla nich numer taneczno-wokalny i nazwała go „The Wonder Children”.
Cudowne Dzieci nie miały jednak cudownego dzieciństwa. Zespołem zarządzała partnerka Ruby, Geneva Williams – kobieta o trudnym charakterze, która surowo karciła dziewczynki. Przed występami obwiązywała Dorothy klatkę piersiową, żeby dorastająca dziewczyna dalej wyglądała na scenie jak niewinne dziecko. Siostry przez mniej więcej pięć lat niemal bez przerwy jeździły w trasy po amerykańskim Południu i rzadko chodziły do szkoły. Mogły występować na scenie, ale często nie miały gdzie zjeść ani przenocować – restauracje i pensjonaty były „tylko dla białych” i to tylko ułamek ograniczeń narzucanych przez wprowadzone jeszcze w XIX wieku prawa Jima Crowe’a. Na Północy było nieco łatwiej. Nieco.
W 1934 roku Dorothy i Vivian razem z Ettą Jones zaczęły występować jako The Dandridge Sisters. Dwa lata później trio trafiło do nowojorskiego Cotton Clubu, a z czasem także do teatru Apollo. Trzy lata po pierwszym wspólnym występie trio mignęło na ekranie w „Dniu na wyścigach” z braciami Marx. Ich nazwiska nie pojawiły się w napisach, ale Dorothy zasmakowała w aktorstwie.
W 1939 roku pojechały na tournée po Anglii i Irlandii. W Londynie występowały w London Palladium z orkiestrą Jacka Harrisa i nagrały dla wytwórni Parlophone piosenkę „If I Were Sure of You”. Artystyczny sukces splótł się z osobistą traumą. W Anglii Williams nie uwierzyła nastoletniej Dorothy, że ta wciąż była dziewicą, i próbowała siłą zmusić ją do badania. Dorothy się obroniła: przewróciła ją jednym potężnym ciosem. Podobno od tamtej pory Williams już nigdy jej nie tknęła.
Golf i kleszcze
Pod koniec lat 30. w Cotton Clubie Dorothy poznała Harolda Nicholasa, jednego z legendarnych tancerzy Nicholas Brothers. Pobrali się 6 września 1942 roku. Harold był czarujący, utalentowany i zupełnie niezdolny do wierności.
Był też egoistą, stawiającym własne przyjemności ponad wszystko. Najlepiej świadczy o tym decyzja, jaką podjął w dniu narodzin córki. Gdy 2 września 1943 roku zaczął się poród, Harold – zamiast zawieźć żonę do szpitala – zostawił ją u szwagierki i pojechał grać w golfa. Zabrał samochód. Poród się opóźnił, lekarze użyli kleszczy, a mała Harolyn, zwana Lynn, doznała uszkodzenia mózgu. Do końca życia wymagała stałej opieki i nigdy nie rozpoznała w Dorothy matki.
Dorothy obwiniała za to siebie. Jej przyjaciółka, Geraldine Branton, wspominała, że nikt nie był w stanie jej przekonać, że nie zawiniła. O chorobie córki i własnych zmaganiach opowiedziała publicznie dopiero w 1963 roku. Harold odszedł pod koniec lat 40., rozwód sfinalizowano w 1951 roku.
Carmen
W przeciwieństwie do Hattie McDaniel (która dostała Oscara za rolę niani w „Przeminęło z wiatrem”), Dorothy konsekwentnie odmawiała grania służących – wiedziała, że czarnoskóra aktorka może utknąć w tej szufladzie na zawsze. Gdy Otto Preminger szukał odtwórczyni tytułowej roli w „Carmen Jones”, uznał, że Dandridge była zbyt elegancka, zbyt „grzeczna”. Dorothy poszła do domu, zmieniła fryzurę, sama przygotowała kostium i wróciła. „Mój Boże, to Carmen!” – miał wykrzyknąć reżyser. Wcześniej rzuciła mu: „Jestem aktorką. Mogę zagrać zakonnicę albo dziwkę”.
Film wszedł na ekrany w październiku 1954 roku. 1 listopada Dorothy jako pierwsza czarnoskóra kobieta trafiła na okładkę magazynu „Life”, a kilka miesięcy później – na listę nominowanych do Oscara. Zapytała Premingera, czy wygra. „Czas jeszcze nie dojrzał” – odpowiedział. Statuetkę dostała wówczas Grace Kelly, którą nawiasem mówiąc oskarżono o zawłaszczenie Oscara należnego Judy Garland. Dorothy nie przegrała przez rasizm, ale przez niejasne hollywoodzkie układy i preferencje Akademii.
Preminger był nie tylko jej reżyserem, ale też kochankiem. Romans trwał około cztery lata i był podwójnie zakazany: po pierwsze on miał żonę, a po drugie związek międzyrasowy był wówczas tabu. Gdy w 1955 roku Dorothy zaszła w ciążę, studio zmusiło ją do aborcji. Preminger dyktował też jej wybory zawodowe: kazał odrzucić rolę Tuptim w filmie „Król i ja”, bo była drugoplanowa. Zagrała ją Rita Moreno. Dorothy żałowała tego do końca życia.
Sława nie otwierała wszystkich drzwi. Podczas występów w Las Vegas aktorka nie mogła mieszkać w hotelach, w których śpiewała, ani korzystać z basenu – podobno ostrzegano ją, że jeśli do niego wejdzie, wodę spuszczą. „Gdybym była biała, mogłabym podbić świat” – powiedziała kiedyś.
Dwa dolary
W 1959 roku wyszła za biznesmena Jacka Denisona. Małżeństwo okazało się katastrofą – finansową i nie tylko, bo mówiono też o przemocy. Rozwiedli się w 1962 roku. Wtedy Dorothy odkryła, że osoby zarządzające jej pieniędzmi wyłudziły od niej 150 tysięcy dolarów, a ona sama zalega z podatkami na kolejne 139 tysięcy. Sprzedała dom w Hollywood, ogłosiła bankructwo i – co bolało najbardziej – umieściła Lynn w stanowym szpitalu w Camarillo. Wróciła do śpiewania w klubach, żeby spłacać długi.
7 września 1965 roku zadzwoniła do Geraldine Branton. Przed odłożeniem słuchawki powiedziała: „Cokolwiek się stanie, wiem, że zrozumiesz”. Następnego dnia menedżer Earl Mills wyważył drzwi jej mieszkania łyżką do opon. Dorothy leżała na podłodze łazienki. Miała 42 lata, a na koncie – nieco ponad dwa dolary. Do dziś nie wiadomo na pewno, co ją zabiło: jedni wskazywali przedawkowanie leków przeciwdepresyjnych, koroner – zator tłuszczowy po niedawnym złamaniu stopy.
Trzydzieści siedem lat później Halle Berry – która wcześniej zagrała Dorothy w filmie biograficznym – jako pierwsza czarnoskóra aktorka odebrała Oscara za rolę pierwszoplanową. Zadedykowała tę chwilę między innymi Dorothy Dandridge. Czas wreszcie dojrzał. Dorothy się tego nie doczekała.
Więcej o sylwetkach kobiet znajdziecie tutaj.
