Sklep bez kobiet
W 1913 roku Mario Prada i jego brat Martino otworzyli sklep Fratelli Prada w mediolańskiej Galleria Vittorio Emanuele II – jednym z najelegantszych pasaży handlowych w Europie. Sprzedawali walizki, kufry podróżne i akcesoria ze skóry, sprowadzane głównie z Anglii. Klientela była z wyższych sfer, ceny stosowne do adresu.
Sześć lat później, w 1919 roku, firma Prada otrzymała tytuł oficjalnego dostawcy włoskiego domu królewskiego dynastii Sabaudzkiej. Herb Sabaudów i motyw splecionej liny trafiły do logo firmy i pozostają w nim do dziś. Mario Prada był człowiekiem o dość specyficznych przekonaniach: wierzył, że kobiety są zbyt niestałe w gustach i zbyt emocjonalne, by zajmować się biznesem, i zakazał żeńskim członkiniom rodziny wchodzenia do spółki.
Ironia jest tu niemal doskonała. Mario Prada umarł w połowie lat 50. Jego syn Alberto nie był zainteresowany rodzinnym interesem. Firmę przejęła córka Maria, zwana Luisą — i prowadziła ją przez prawie dwie dekady. W 1978 roku władzę nad sklepem z jednym butikiem i rocznym obrotem rzędu 450 tysięcy dolarów objęła wnuczka założyciela. Nazywała się Miuccia. I nie miała zamiaru robić kolejnych eleganckich kufrów.
Plecak z wojskowego nylonu
Miuccia Prada urodziła się 10 maja 1949 (lub 1948) roku w Mediolanie jako Maria Bianchi. Studiowała nauki polityczne na Uniwersytecie Mediolańskim, obroniła doktorat, wstąpiła do Włoskiej Partii Komunistycznej i przez kilka lat uczyła się pantomimy w słynnym Teatro Piccolo. Gdy zapytano ją kiedyś, dlaczego akurat pantomima, odpowiedziała, że chciała być mimem – bo moda wydawała jej się czymś zbyt trywialnym, żeby poświęcić temu życie.
W 1977 roku poznała Patrizio Bertellego – przedsiębiorczego Włocha, który własny biznes związany z galanterią skórzaną rozkręcił w wieku siedemnastu lat. Bertelli stał się jej doradcą, potem mężem, w końcu prezesem grupy odpowiedzialnym za całą stronę handlową. Miuccia dostała przestrzeń na kreatywność.
Jej pierwszą decyzją było porzucenie angielskich dostawców i odejście od tradycyjnych wzorów. Zamiast eleganckich skórzanych kufrów zaproponowała plecaki i torby szyte z Pocono – czarnego nylonu wojskowego spec, którym jej dziadek pokrywał bagażniki do podróży morskich. Materiał był praktyczny, lekki i wodoodporny. Nie kojarzył się z luksusem – raczej ze sprzętem polowym.
Pierwsze kolekcje sprzedawały się słabo. Nie było reklamy. Ceny wydawały się zbyt wysokie. Nikt nie rozumiał, po co płacić fortunę za torbę z materiału, z którego szyje się namioty. Miuccia i Bertelli jeździli po luksusowych domach towarowych i butikach w Paryżu, Florencji, Madrycie i Nowym Jorku, przekonując nabywców. W 1985 roku zaprezentowali klasyczną torebkę Prady z czarnego nylonu z trójkątnym metalowym logo i napisem „Milano dal 1913”. I to był hit. Nylon przestał być materiałem roboczym – stał się synonimem intelektualnego minimalizmu.
Brzydota jako manifest
W 1988 roku Miuccia Prada zaprezentowała pierwszą kobiecą kolekcję ready-to-wear. Sukienki z obniżoną talią, wąskie paski, stonowane kolory, żadnego przepychu – dokładnie w momencie, gdy reszta świata mody pławiła się w złocie, brokacie i kokardach. Krytyczki mody były zdezorientowane. Klientki też.
Ale to kolekcja wiosna-lato 1996 roku przeszła do historii. Miuccia wysłała na wybieg modelki – w tym Kate Moss, Amber Vallettę i Kristen McMenamy – ubrane we wzorzyste stroje w kolorach fioletowym, chartreuse i ciemnym brązie. Wybór kolorów był nieoczywisty, a wzory w stylizacjach dobrane były w sposób nieschematyczny, żeby nie powiedzieć – ryzykowny. Dziennikarze mody ukuli wtedy termin, który przylgnął do Prady na zawsze: „ugly chic” – elegancka brzydota.
Miuccia wyjaśniała to ze spokojem filozofki: luksus nie musi być piękny w tradycyjnym sensie. Może być intelektualny, ironiczny, nieprzewidywalny. Podstawą jej wizji była nie zmysłowość, a idea. „Chcę zmieniać system od wewnątrz, kwestionować to, co uważa się za piękno” – mówiła. Pisemko branżowe „The Fashion Weekly” uznało ją za najbardziej wpływową projektantkę lat 90. Sprzedaż Prady między 1996 a 2000 rokiem wzrosła czterokrotnie.
W 1992 roku, wierna lewicowym przekonaniom, stworzyła Miu Miu – markę tańszą, bardziej dziewczęcą, nazwaną od swojego własnego przezwiska. Miu Miu miało dotrzeć do klientek, które mają świetny gust, ale nie mogą sobie pozwolić na Pradę. W 1993 roku otworzyła PradaMilanoarte, przemianowaną później na Fondazione Prada – fundację sztuki współczesnej w Mediolanie. A dekadę później, budując sieć flagowych sklepów, zaprosiła do współpracy największych architektów świata: Rem Koolhaas i jego pracownia OMA zaprojektowali Epicenter stores w Nowym Jorku i Los Angeles, Herzog & de Meuron – butik w Tokio. Bo sklep, jej zdaniem, powinien wyglądać jak galeria, nie jak sklep.
Kryzys, Raf Simons i powrót
Lata 2014–2018 były dla Prady trudne. Rynek luksusowy zwalniał, szczególnie w Chinach, gdzie firma mocno ekspandowała. Miu Miu gubiło tożsamość. Stare kolekcje dawały słabsze wyniki, a marka – przez lata symbolizująca awangardę – sprawiała wrażenie marki, która nie wie, jak rozmawiać z nowym pokoleniem klientów.
Odpowiedzią był Raf Simons. W lutym 2020 roku, podczas Tygodnia Mody w Mediolanie, ogłoszono dołączenie do Prady belgijskiego projektanta – wcześniej dyrektora kreatywny Jil Sander, Diora i Calvina Kleina. Simons oficjalnie dołączył w kwietniu 2020 jako równorzędny współdyrektor kreatywny. Była to bezprecedensowa decyzja: dwa równie silne ego przy jednym stole, bez hierarchii. Simons wniósł młodzieńczy bunt i obsesję na punkcie pop-kultury. Miuccia – ironię i filozofię. Razem stworzyli kolekcje, które krytycy uznali za jedne z najistotniejszych w historii marki.
Miu Miu tymczasem przeżyło własny renesans bez żadnych zmian personalnych – po prostu trafiło w moment. W 2023 i 2024 roku to właśnie Miu Miu, a nie Prada, było najgorętszą marką luksusową na świecie. Sprzedaż linii rosła o 35 procent rocznie, gdy segment premium generalnie zwalniał. Na czerwonym dywanie i w mediach społecznościowych Miu Miu wyparło z rozmów niemal całą konkurencję.
Zakup, który zmienia wszystko
W grudniu 2025 roku Prada Group sfinalizowała przejęcie Versace za 1,375 miliarda dolarów. To była transakcja z gatunku tych, które piszą historię branży – zestawienie dwóch skrajnie różnych estetyk pod jednym holdingiem. Prada: minimalizm, intelektualizm, celowa brzydota. Versace: meduzowe głowy, złoto, seksapil przekraczający wszelkie granice dobrego smaku.
Versace od 2018 roku należało do amerykańskiej grupy Capri Holdings – właściciela Michaela Korsa i Jimmy Choo. Plan był ambitny: wzrost przychodów do dwóch miliardów dolarów. Rzeczywistość nieco te plany zweryfikowała: po siedmiu latach Versace nawet nie przekroczyło miliarda. Donatella Versace, która po śmierci zabitego w 1997 roku brata Gianniego prowadziła dom mody przez prawie trzy dekady, zrezygnowała ze stanowiska dyrektora kreatywnego i przyjęła rolę ambasadorki marki.
Na czele Versace stanął Lorenzo Bertelli – syn Miuccii Prady i Patrizio Bertellego, wychowany w firmie, przygotowywany do sukcesji od lat.
Mario Prada nie dopuszczał kobiet do firmy. Jego inteligentna wnuczka okazała się wizjonerką i stworzyła imperium warte miliardy, potem kupiła jeden z największych domów mody na świecie i oddała go w ręce własnego syna. W logo wciąż widnieje herb Sabaudów i splot liny. Wszystko inne zmieniło się nie do poznania.
Więcej o modzie znajdziecie tutaj.
