Maroko
Południe Maroka – to królestwo Berberów, rdzennych mieszkańców Maroka. Porzucili nomadyczny tryb życia i osiedlili się na skraju Sahary. To tam niedawno odkryto ogromne pokłady skamielin w tym trylobitów. Sahara była wtedy dnem morza, którego wody były gęste od żywych organizmów. Skamieliny są na to dowodem – to w skałach są do dziś odciśnięte różne formy życia z dna morskiego.
Skały pustyni często są wymarłymi rafami morskimi
Wydobycie skamieniałych okazów na pustyni zajmuje kilka tygodni, tyle samo trwa często obróbka kamieni, w przystosowanych do tego warsztatach Berberów. Marokańskie trylobity to dzisiaj duży biznes. Rzadkie okazy sprzedaje się tu za tysiące dolarów. Dużo wiosek berberyjskich zarabia przy wydobyciu skamielin oraz ich sprzedaży.
Skamieliny wśród skał rozbija się ręcznie, kilofem. To ciężka fizyczna praca. Późniejsza obróbka materiału też jest żmudna. Wykwalifikowani znawcy używają wierteł dentystycznych, aby z kamienia w delikatny sposób wydobyć okaz sprzed setek milionów lat. Kawałki kamienia są usuwane z ogromną cierpliwością i precyzją, używane są też szkła powiększające i dmuchawy do usuwania kurzu. Trwa to też kilka tygodni. Efekty są oszałamiające. Każdy organizm jest inny i fascynujący w swoim wyglądzie. Różnorodność form trylobitów jest właściwie nieskończona. Naukowcy znają około 50 tysięcy rodzajów trylobitów i ciągle odkrywają nowe. Setki milionów lat temu trylobity podbiły wszystkie wody na Ziemi. Są dowodem na nieustające transformacje planety i na ewolucję życia na ziemi.
Na skraju Sahary
Właśnie tam, na skraju Sahary trwają prace paleontologów, poszukujących trylobitów – skarbu, który doceni świat nauki. Obozowisko rozbito na pustyni, do najbliższej osady jest daleko. Na pustyni, gdzie po horyzont rozciągają się wydmy i skały, najmniejszy detal nabiera znaczenia, tym bardziej cenne znalezisko. Tu naukowcy są sam na sam z przeciwnościami natury: wahaniami temperatur, palącym słońcem i wszechobecnym kurzem i piaskiem. Ich zmaganiom przyglądają się Berberowie, którzy wiedzą, gdzie szukać najcenniejszych okazów…
W styczniu 2016 roku wybrałam się w podróż do tego regionu Afryki. Spędziłam 3 tygodnie na skraju Sahary w Maroku we wsi berberyjskiej. Doświadczenie pobytu na pustyni uważam za jedno z najważniejszych w życiu. Na pustyni nic nie ma. Nie ma dźwięków ani zapachów. A jeśli już się pojawią – to nabierają dużego znaczenia. Na pustyni powietrze wysusza gardło i płuca. Pustynna rzeczywistość wyostrza najważniejszy ze zmysłów – wzrok. Feeria barw pojawiających się w popołudniowym blasku słońca to żółty, złoty, brązowy, szary, cielisty, purpurowy, fioletowy. Kolory mienią się jednak krótko przechodząc w czerń nocy. Nocą nieboskłon nieskalany światłem miast przybliża się optycznie i gwiazdy ma się na wyciągnięcie ręki.
Pustynia jest surowym i wymagającym światem
Berberowie mieszkający tutaj mają wielką odporność na dramatyczne wahania temperatur w ciągu doby. Są do tego przystosowani. Ubiory mają ochronić ich przed wiatrem, zimnem nocy i upałem dnia oraz zatrzymać jakąkolwiek wilgotność wokół twarzy. Po pobycie w wiosce Berberyjskiej nabrałam wielkiego szacunku dla ludzi pustyni. Są jak kosmonauci – codziennie konfrontowani z trudami otoczenia. Ich berberyjski świat jest skupiony na przetrwaniu i całkowitej akceptacji zastanej rzeczywistości.
Od lat podróżuję i trafiam w miejsca warte uwiecznienia. W moich podróżach zrobiłam tysiące zdjęć. Kilka z nich, które tu przedstawiam ukazuje berberyjskich mieszkańców wioski z oazy Tissardmine, trylobity i pustynię – na której nic nie ma.
Chciałabym zrobić mój następny film dokumentalny właśnie tam, gdzie tłem dla wydarzeń będzie majestat wydm Sahary – w tym rejonie najwyższych.
Celem tego filmu dokumentalnego jest przedstawienie filozoficznej myśli wynikłej z faktu ewolucji organizmów. Każda forma życia jest formą w transformacji, ulega ciągłej zmianie. To ukazanie perspektywy życia człowieka wobec przeszłych setek milionów lat życia na Ziemi. Wszystko i wszyscy podlegają transformacji.
Pobyt na pustyni
Pobyt na pustyni wyzwala w człowieku stawianie podstawowych pytań dotyczących ludzkiej egzystencji. Chcę, aby takie pytania zadawali sobie widzowie po obejrzeniu mojego filmu. Chciałabym, żeby takie pytania mogli sobie zadać ci, którzy zdecydują się odwiedzić ten niezwykły zakątek Maroka. Ja wrócę tam na pewno.
Julia POPŁAWSKA
Zdjęcia: Julia Popławska
Julia Popławska (1973)
Polska dokumentalista i dziennikarka telewizyjna. Ukończyła wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego (1997) oraz Mistrzowską Szkołę Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy – kurs filmu dokumentalnego pod opieką Marcela Łozińskiego (2010), odbyła rezydencję artystyczną w Centrum Banff w Kanadzie (2015). Członkini Stowarzyszenia Filmowców Polskich, członkini Zarządu Sekcji Dokumentu SFP. Pracowała dla TVP, Canal+, Kino Polska. Od 2014 do teraz dla nc+ redaguje cotygodniowy magazyn o architekturze oraz magazyn naukowy dla Planete+. Reżyserka i scenarzystka filmu dokumentalnego – „Miejsce”, prod. Studio Munka. Nagrody: 13th Tegernsee International Mountain Film Festival, Germany, 2015 – GRAND PRIX; 8th Imagine Science Film Festival, USA, 2015 (The Science/AAAS Scientist Award – wyróżnienie); 6th Dutch Mountain Film Festival, The Netherlands, 2016 (Best Newcomer Award), Ushuaina SHH, Festival Internacional de Cine Montania, Argentina, 2016 – wyróżnienie. W 2008 dla TVP Kultura realizowała filmy dokumentalne oparte o własne scenariusze i dokumentacje, wielokrotne emisje w TVP Kultura – „Dzieci Dalajlamy”, „Polscy Sprawiedliwi”, „Dalajlama – wywiad – rozmowy istotne”.
Z dumą informujemy, że DAMOSFERA objęła patronatem honorowym najnowszy projekt Julii Popławskiej „TRYLOBITE”!
