Gdy znany świat zmienia swoje kształty
Rzeczywistość potrafi zmienić się niepostrzeżenie. Imię zawisa na końcu języka, znana twarz traci swoją oczywistość, a dobrze utarta droga do domu zmienia się w labirynt. Pamięć – tradycyjnie traktowana jako przezroczyste rusztowanie naszego świata – ujawnia swoją delikatną strukturę dopiero wtedy, gdy zaczyna ulegać przeobrażeniom. Z czasem zacierają się granice między tym, co znane i obce, a powszednie słowa gubią swoje dawne odniesienia. Prezentowana ekspozycja stawia pytania o to, co pozostaje w nas i wokół nas, gdy dotychczasowy porządek rzeczy przestaje być oczywisty.
Trzy artystki, posługując się odmiennymi językami wizualnymi – od fotografii dokumentalnej i konceptualnej, przez autorskie eksperymenty z archiwami i pracą na materiale graficznym, po instalacje i obiekty ceramiczne – tworzą wielogłosową opowieść o trwaniu. Projekty „Into Oblivion” Mai Daniels, „Zapach” Iwony Germanek oraz „Niezapominajki zakwitają w styczniu” Marty Wojnarowskiej-Olszewskiej odkrywają przed widzem ulotne przebłyski wspomnień, pamięć ukrytą w zmysłach oraz ślady uporu i woli zachowania siebie. Sztuka staje się tutaj narzędziem pozwalającym zbliżyć się do spraw trudnych do ujęcia w jednoznaczne słowa.
Troska jako fundament wspólnoty
Wystawa podejmuje równocześnie uniwersalny wymiar społeczny: pyta o to, jak budować świat, w którym każdy człowiek pozostaje dostrzeżony i ważny mimo zachodzących w nim zmian, na przykład takich, jakie powoduje demencja. Przypomina, że troska nie jest jedynie prywatną sprawą jednostki, lecz fundamentem wspólnoty – sprawdzianem naszej wrażliwości na potrzebę wsparcia, zależność i drugiego człowieka.
7.08.2026 – 6.12.2026
Kuratorka wystawy: Dominika Szczech
Artystki: Maja Daniels, Iwona Germanek, Marta Wojnarowska-Olszewska
Patroni medialni: Kwartalnik Fotografia, Tygodnik Powszechny
Wystawa powstała w ramach programu „Muzeum dla demencji”.
O artystkach:
Maja Daniels jest szwedzką artystką wizualną, której głównym medium jest fotografia. Jej twórczość pozostaje pod wpływem studiów z zakresu socjologii i może być opisana jako wielowarstwowa praktyka artystyczno-badawcza, obejmująca metodologię socjologiczną, dźwięk, obrazy fotograficzne i filmowe oraz materiały archiwalne, ukierunkowana na dalsze badanie narracyjnych i performatywnych funkcji każdego z tych mediów.
Obecnie mieszka i pracuje w Umeå. Jej prace były prezentowane na wystawach na całym świecie, m.in. w Paryżu, Londynie, Kioto, Nowym Jorku, Amsterdamie i Bilbao. Jest laureatką licznych nagród, grantów i stypendiów oraz starszą wykładowczynią sztuki w Akademii Sztuk Pięknych w Umeå w Szwecji.
Jej pierwsza książka, Elf Dalia (Mack, 2019), zdobyła tytuł Szwedzkiej Fotoksiążki Roku 2020, była nominowana do Aperture–Paris Photo First Book Award 2019, a także znalazła się na listach najlepszych książek roku przygotowanych m.in. przez The Guardian i Financial Times Magazine. Jej druga książka, Gertrud (Void, 2024), została nominowana do tytułu Szwedzkiej Fotoksiążki Roku 2025.
Iwona Germanek jest artystką wizualną. Absolwentka Instytutu Twórczej Fotografii w Opawie, gdzie realizuje studia doktoranckie i prowadzi zajęcia dydaktyczne. Jej praktyka artystyczna rozwija się na styku fotografii, obiektu, książki artystycznej i instalacji, łącząc działania twórcze z badaniami nad współczesnym obrazem.
Punktem wyjścia jej projektów są pamięć, relacje rodzinne oraz doświadczenia przekazywane między pokoleniami. W swoich realizacjach szczególną uwagę poświęca materialności obrazu i procesowi twórczemu, który uznaje za integralną część dzieła. Pozostawia przestrzeń dla działania czasu, ognia i naturalnych procesów, pozwalając im współkształtować ostateczną formę prac. Coraz częściej sięga po ceramikę, tworząc obiekty, w których fotografia staje się elementem fizycznego doświadczenia, a nie wyłącznie zapisem rzeczywistości.
Jest autorką książek artystycznych Różowy nie istnieje (2023) i Herbarium (2025). Jej prace były prezentowane na wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce oraz za granicą, a także wyróżniane w krajowych i międzynarodowych konkursach.
Marta Wojnarowska-Olszewska jest fotografką, której praktyka koncentruje się na projektach długoterminowych. Łączy fotografię dokumentalną i konceptualną z innymi mediami, takimi jak tekst, materiały archiwalne oraz procesy partycypacyjne. To rozszerzone podejście pozwala jej wyjść poza pojedynczą strukturę narracyjną i tworzyć przestrzeń dla refleksji, niejednoznaczności oraz wielości interpretacji. Jej obecna praca bada wzajemne relacje między pamięcią, wspomnieniami a ewoluującym poczuciem tożsamości.
Jest laureatką sekcji ShowOFF Krakow Photomonth (2024) i jedną z dwójki zwycięzców open call 22. edycji Rybnik Foto Festival (2025). Jej prace były prezentowane m.in. w Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu (2024), Centrum Fotografii Chłodna 20 w Warszawie (2024) oraz podczas Wschodniego Festiwalu Fotografii (2025). Jej projekty były nagradzane w międzynarodowych konkursach, takich jak IPA Deeper Perspective (2023), Julia Margaret Cameron Award (2025) oraz Photo Slovo International Photography Award (2026).
Marta jest współzałożycielką i członkinią kobiecego kolektywu fotograficznego DJAM. Studiuje w Instytucie Twórczej Fotografii w Opawie. Jest absolwentką programów mentorskich Sputnik Photos (2024) i fundacji Pix.house (2023) oraz Akademii Fotografii Tomasza Tomaszewskiego (2022). Pochodzi z Puław, obecnie mieszka pod Puszczą Kampinoską.
Bilety na wydarzenia dostępne w kasach Muzeum Śląskiego oraz online: https://bilety.muzeumslaskie.pl/
Więcej o kulturze i sztuce znajdziecie tutaj.
