Wczesna kariera i wczesne lata
Początkowo uczęszczała do szkoły baletowej przy Teatrze Wielkim w Warszawie, eksperymentując również z tańcem. Swój sceniczny debiut miała już jako 16-latka w teatrzyku „Sfinks”, a następnie występowała w „Wesołym Ulu” w Lublinie pod pseudonimem „Anna Ordon”. Po przenosinach do Warszawy związała się z kabaretami takimi jak „Miraż” i najważniejszym – kultowym „Qui Pro Quo”, pod skrzydłami reżysera i satyryka Fryderyka Jarosego, gdzie rozwinęła swój niepowtarzalny styl estradowy.
Przełom i największe sukcesy
Jej kariera nabrała tempa w latach 30., m.in. dzięki przebojowi „Miłość ci wszystko wybaczy”, który wykonała w filmie „Szpieg w masce” (1933), z muzyką Henryka Warsa i tekstem Juliana Tuwima. Utwór ten stał się jej wizytówką na zawsze. W repertuarze miała też inne przeboje jak „Na pierwszy znak”, „Jakieś małe nic” i „Szczęście raz się uśmiecha”.
W międzyczasie występowała w kilkudziesięciu filmach (m.in. „Parada Warszawy”, „Orlę”, „Niewolnica miłości”) oraz dała setki koncertów – zarówno w Polsce, jak i za granicą: w Berlinie, Paryżu, Wiedniu, Atenach, Damaszku, Kairze, Jerozolimie, Bejrucie i USA.
Życie prywatne i twórczość literacka
W 1931 roku poślubiła hrabiego Michała Zygmunta Tyszkiewicza, który był jej kompozytorem i partnerem artystycznym – jednocześnie pojawiły się naciski ze strony jego konserwatywnej rodziny, utożsamiające ich związek z mezaliansem.
Poza występami, Ordonówna pisała poezję: w 1929 roku opublikowała tomik „Piosenki, których nigdy nie śpiewałam”, a w okresie wojny wydała książkę „Tułacze dzieci” (1948) pod pseudonimem Weronika Hort, opisującą losy deportowanych dzieci polskich w latach II wojny.
II wojna światowa i działalność w okresie okupacji
Po wybuchu wojny została aresztowana przez Gestapo na Pawiaku w listopadzie 1939 roku po sprzeciwie wobec propagandowego filmu hitlerowskiego; zwolniła ją interwencja męża króla Wiktora Emanuela.
Następnie trafia na Wileńszczyznę, gdzie działa w Polskim Teatrze Dramatycznym, a później zostaje ponownie aresztowana przez NKWD i wywieziona do łagru w Uzbekistanie. Dzięki porozumieniu Sikorski–Majski została uwolniona. Angażuje się w pomoc polskim sierotom – organizuje ośrodki opiekuńcze i ewakuację dzieci przez Bombaj do Bejrutu, jednocześnie dając setki koncertów dla żołnierzy II Korpusu generała Andersa, mimo zaawansowanej gruźlicy.
Ostatnie lata i dziedzictwo
Po wojnie zamieszkała w Palestynie, Indiach i w Bejrucie, gdzie kontynuowała twórczość literacką, malarską i koncertową. Życie zakończyła 8 września 1950 roku w Bejrucie wskutek powikłań gruźlicy, choć choroba postępowała już od połowy lat 30.
Pochowana została na polskim cmentarzu wojennym w Bejrucie. W 1990 roku jej prochy sprowadzono do Polski i złożono z honorami na Starych Powązkach, w Alei Zasłużonych, gdzie znajduje się grób oznaczony płaskorzeźbą Matki Boskiej Ostrobramskiej – symbol jej związku z Wilnem i wiarą.
Artystka i człowiek misji
Hanka Ordonówna pozostaje symbolem nie tylko prekursorskich standardów estradowych – była też artystką świadomą społecznie. Jej niezwykła adaptacyjność sceniczna, wolność ekspresji (włącznie z projektowaniem własnych kostiumów, noszeniem spodni i charakterystycznych kapeluszy na bakier) oraz twórcze zaangażowanie w pomoc humanitarną czynią ją postacią wyjątkową w historii polskiej kultury.
Urodzona 4 sierpnia
Data jej urodzin – 4 sierpnia 1902 – ciągle przypomina o wielkiej artystce, która potrafiła zamieszać w publicznym odbiorze autoironią, humorem, poważnym dramatem i poezją estradową. Jej życie – pełne sukcesów, dramatów i misji – stanowi wzór odwaga, talentu i poświęcenia.
Hanka Ordonówna to nie tylko legenda przedwojennej sceny, ale także bohaterka wojennego losu Polaków: artystka, która śpiewała, pisała i ratowała dzieci. Jej utwory – szczególnie „Miłość ci wszystko wybaczy” – przetrwały i nadal wzruszają kolejne pokolenia.
Więcej o sylwetkach kobiet znajdziecie tutaj.
