Pełna znaczeń, form i dźwięków „ikebana akustyczna” autorstwa Katarzyny Krakowiak-Bałki zostanie zrealizowana za sprawą współpracy artystki z Instytutem Adama Mickiewicza i Zachętą – Narodową Galerią Sztuki w Warszawie przy wsparciu Instytutu Polskiego w Tokio. Będzie można ją oglądać od 8 do 20 listopada 2024 roku w przestrzeni kamiennego ogrodu należącego do tokijskiej Fundacji Sogetsu, zaprojektowanego przez światowej sławy artystę, Isamu Noguchi. Projekt „Keeping flowers alive. Acoustic ikebana” zostanie zainaugurowany 3-dniowym cyklem koncertów i performance’ów, które odbędą się w dniach 8, 9 i 10 listopada.
Buntownicy spod znaku ikebany
Instalacja Katarzyny Krakowiak-Bałki łączy wielość form w artystyczną, niezwykle złożoną całość, pełną znaczeń i skłaniającą do refleksji. Są tam dźwięki, ale też przestrzeń architektoniczna, natura i tkanina, splatające się w konceptualne, oddziałujące na zmysły dzieło sztuki. Dlaczego autorka nazwała je „ikebaną akustyczną”? Otóż Fundacja Sogetsu zajmuje się kultywowaniem tradycji i upowszechnianiem wiedzy na temat szkoły ikebany Sogetsu. Założona w 1927 roku przez Sofu Teshigaharę, szkoła kwestionowała ówczesną tradycję ikebany, uznając wyższość indywidualnej, niczym nieskrępowanej artystycznej ekspresji. Japońskie dziedzictwo kulturowe stało się inspiracją dla polskiej artystki, prywatnie zapalonej ogrodniczki, która piękno kwiatowych kompozycji odkryła już ponad dekadę temu.
Między pustką z dźwiękami
Na co dzień w „Tengoku” odbywają się prezentacje ikebany, wystawy i wydarzenia artystyczne. Jednak podczas kilkunastu listopadowych dni elektroakustyczna instalacja Katarzyny Krakowiak-Bałki wykreuje w japońskim kamiennym ogrodzie zupełnie nową przestrzeń. Sercem instalacji „Keeping flowers alive. Acoustic ikebana” stanie się czerwona lilia – Lycoris radiata – kwiat obdarzony w kulturze japońskiej wieloma znaczeniami. Jej toksyczne właściwości w zestawieniu ze zjawiskowym wyglądem budują napięcie między czystym pięknem a skrywającym się za nim niebezpieczeństwem.
Integralną częścią instalacji będą dźwięki emitowane z głośników rozmieszczonych w ogrodzie, wykorzystujące jego ukształtowanie i znajdujące się w nim elementy, jak choćby wodę. Dźwięki stanowią artystyczną wizję kształtu roślin i odgłosów natury. Równocześnie artystka sięga po mikrofony kontaktowe, by wzmocnić subtelne, zwykle niesłyszalne dźwięki kwiatów. Przestrzeń ogrodu, stanowiąca tło dla elektroakustycznej kompozycji, zostanie dodatkowo przekształcona za pomocą rzemieślniczo wyprodukowanej plisowanej tkaniny, która reagować będzie na akustykę otoczenia. W efekcie powstanie zdynamizowane, pełne napięć miejsce, w którym dźwięk sąsiaduje z ciszą a forma z pustką. Mistrzowie ikebany Sogetsu twierdzą, że jej istota tkwi nie w samych kwiatach, ale właśnie w pustce między nimi. Zainspirowana tą myślą instalacja artystyczna Katarzyny Krakowiak-Bałki odzwierciedla ducha ikebany.
Artystka udowadnia, że nowoczesne technologie i świat natury mogą współistnieć. Co więcej, czerpiąc z siebie wzajemnie, są w stanie wykreować nowe wartości. Wartości, które nie tylko oddają hołd tradycji szkoły Sogetsu, ale też pięknu życia zaklętemu w kwiatach. Instalacja Katarzyny Krakowiak-Bałki zapewnia zmysłowe doświadczenia, które zachęcają do obcowania z niewidocznymi na co dzień rytmami natury. Ale też przypomina o konieczności jej pielęgnacji i ochrony.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………..
Katarzyna Krakowiak-Bałka
artystka tworząca rzeźby, performance, obiekty przestrzenne oraz instalacje dźwiękowe. Uzyskała tytuł doktora na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz habilitację na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Jej prace pozwalają widzom/słuchaczom stać się integralną częścią dzieła sztuki i obcować z architekturą poprzez dźwięki. Buduje wielkoskalowe instalacje w oparciu o istniejące struktury.
Katarzyna Krakowiak-Bałka została uhonorowana licznymi wyróżnieniami przyznanymi m.in. przez St. John’s College na Uniwersytecie Oksfordzkim, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Polsce, a także amerykańską fundację Trust for Mutual Education. W 2012 roku otrzymała nagrodę specjalną za wystawę „Making the Walls Quake as if They Were Dilated with the Secret Knowledge of Great Power” (kurator: Michał Libera) w Pawilonie Polskim na XIII Biennale Architektury w Wenecji. W 2020 roku stworzyła pracę „It Begins with One Word. Choose Your Own” w Barcelonie w pawilonie zaprojektowanym przez Ludwiga Miesa van der Rohe. W 2023 roku odbył się koncert w ramach projektu „Where does any Miracle start?” w Jeu de Paume, który obejmował instalację dźwiękową i funkcję online, manifestując zainteresowanie artystki akustyką architektury na jej przecięciu z żywymi organizmami. W latach 2019-2022 prowadziła Pracownię Przestrzeni Dźwiękowej na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, a od 2022 roku współprowadzi Międzywydziałową Pracownię Działań, którą prowadzi wspólnie z prof. Mirosławem Bałką. Mieszka i pracuje w Otwocku i Olivie w Hiszpanii. Identyfikuje się również jako ogrodniczka, codziennie dostrajając się do gleby i roślin oraz ucząc się od nich.
Organizator projektu: Instytut Adama Mickiewicza
Współpraca: Kiri Teshigahara, Dyrektor artystyczna Sogetsu Foundation
Partnerzy: Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, EIDOTECH Polska, Plissé Lognon, workshop of Maison Lemarié, SORA BOTANICAL GARDEN Project, Timmpi
Kuratorzy: Paweł Pachciarek, Miki Kaneda
Śpiewacy: Isabelle Duthoit, Michał Sławecki, Asthma, Yuusari
Performerzy: Hikaru Kawasaki, KAi MiWA
Kostiumografia: Anna Zeman, Tomasz Armada
Nadzór akustyczny: Albert Karch
Współpraca technologiczna: archAKUSTIK, Profesor Andrzej Kłosak
Identyfikacja wizualna: Renata Motyka
Zdjęcia: Bartek Barczyk
Opieka komunikacyjna: Olga Kisiel-Konopka OKK! PR
Więcej o kulturze i sztuce znajdziecie tutaj.
