Wypalenie zawodowe często dotyka perfekcjonistów! Co zrobić, gdy czujemy się wypaleni zawodowo?

Wypalenie zawodowe często dotyka perfekcjonistów! Co zrobić, gdy czujemy się wypaleni zawodowo?
Fot. Gpointstudi

Zwykle nie mówi się o nim głośno. W korporacjach to temat tabu. Wypalenie zawodowe dotyka w szczególności pracujących pod presją czasu i wpływem długotrwałego stresu, powodując wyczerpanie i utratę motywacji. Powstaje wskutek nadmiernego zaangażowania. Jakie są symptomy wypalenia zawodowego? Kogo może dotyczyć? Jak sobie z nim poradzić?

Dlaczego wypalamy się zawodowo?

Według najnowszych badań opracowanych przez Smartscope, zleconych przez firmę Nationale-Nederlanden, tylko w czasie ostatniego roku aż dwie trzecie pracowników odczuło objawy wypalenia zawodowego. Powodem może być pogorszenie się dobrostanu psychicznego Polaków. Trudna do przewidzenia sytuacja makroekonomiczna, natłok obowiązków i chroniczny stres wpływają na nas destrukcyjnie. A większy stres odczuwa aż 75% z nas! Badanie ujawniło również, że dla wielu osób, bo aż 60% badanych, istotnym czynnikiem, który przekłada się na ich dobre samopoczucie w pracy, jest przejrzysty system wynagrodzeń i jasna ścieżka kariery. Mamy potrzebę rozwoju i nowych wyzwań, a nie każda firma daje takie możliwości. Powtarzalność, rutyna i brak nowych wyzwań z czasem stają się przygnębiające i doprowadzają do wypalenia zawodowego.

Okazuje się także, że czynnikiem destrukcyjnie wpływającym na pracowników jest nałożenie na nich dużej odpowiedzialności przy jednocześnie niskiej płacy za powierzone im zadania. Duża ilość zadań do wykonania w krótkim czasie, również oddziałuje negatywnie i przyczynia się do wypalenia zawodowego pracowników. A wspomniany stres i praca pod presją czasu na dłuższą metę bywają nie do zniesienia.

Co ciekawe, pomimo, że praca w trybie home office jest postrzegana przez pracowników jako przejaw dobrej współpracy z pracodawcą, zadania wykonywane zdalnie są dla pracowników równie stresujące jak w sytuacji, kiedy wykonują je w miejscu pracy.

Innymi czynnikami sprzyjającymi wypaleniu zawodowemu są: nadmierna kontrola przełożonego, niewłaściwe zarządzanie i wyznaczanie celów w pracy, zła komunikacja i atmosfera w miejscu pracy oraz brak wsparcia ze strony współpracowników.

Które grupy zawodowe wypalenie dotyka najczęściej?

Okazuje się, że na wypalenie zawodowe są narażone osoby pracujące w zawodach wymagających ciągłego kontaktu z innymi ludźmi, w służbie drugiemu człowiekowi. Praca w tych zawodach wiąże się z zaangażowaniem emocjonalnym, wykazaniem się empatią. Wypalenie zawodowe często dotyka lekarzy, pielęgniarki, służby niemedyczne, nauczycieli oraz osoby pracujące w bezpośrednim kontakcie z innymi ludźmi, wykonujące dla nich usługi lub pracujące w sprzedaży.

Symptomy wypalenia zawodowego

Jednym z głównych symptomów wypalenia zawodowego jest wyczerpanie. Osoby wypalone zawodowo odczuwają zmęczenie i osłabienie oraz obniżenie poziomu empatii. Zdarza się, że mają poczucie niedocenienia i braku uznania dla wykonywanej przez siebie pracy. Czują, że ich nadzieje zostały zawiedzione. Dzieje się tak szczególnie w sytuacji, kiedy zachwyceni nową pracą, początkowo bez reszty angażują się w nią, nie dając sobie czasu wytchnienia. Później czując rozczarowanie, zaczynają się dystansować i działać mechanicznie, nie angażując się już także emocjonalnie. Bywają wówczas odbierani przez otoczenie w pracy negatywnie, są nierzadko postrzegani jako frustraci.

Osoby wypalone zawodowo czują, że ich efektywność słabnie i trudno jest im sprostać kolejnym wymaganiom. Mają poczucie utraty motywacji. Trudno jest im zmobilizować się do pracy, zaczynają coraz więcej rzeczy odkładać na później, unikając konfrontacji z zadaniami. Nie odczuwają już przyjemności z wykonywania powierzonych im obowiązków i nie dostrzegają w nich sensu.

Pokolenie ma znaczenie

Wypalenie zawodowe dotyczy często osób pomiędzy 30 a 45 rokiem życia, przy czym w dużej mierze kobiet. Może dziać się tak dlatego, że kobiety w tym wieku zwykle realizują się na kilku płaszczyznach. Chcą zrobić karierę, ale jednocześnie zależy im na zrealizowaniu się w roli dobrej matki i partnerki. Ponadto osoby z tego pokolenia podchodzą do swoich obowiązków bardzo odpowiedzialnie, przedkładając je nad swój odpoczynek. Zależy im także na poparciu i akceptacji z zewnątrz, toteż spełniają oczekiwania innych poświęcając się.

Co ciekawe, mogłoby się wydawać, że pokolenie wchodzące obecnie na rynek pracy, pomimo innego nastawienia, jakim jest realizowanie własnych potrzeb, w mniejszym stopniu jest narażone na wypalenie zawodowe. Bywa jednak tak, że młodzi ludzie czują się zagubieni na rynku pracy, nie wiedząc, co chcą robić w życiu. Wówczas łatwo tracą motywację do działania, pracy.

Sprzyjające cechy osobowości

Wypalenie zawodowe najczęściej dotyka perfekcjonistów. Są to osoby lubiące się angażować bez reszty w powierzone im zadania. To od nich usłyszymy często: „stawiam poprzeczkę wysoko sobie i innym”. Wykazując się, zwykle biorą na swoje barki zbyt wiele, bo uwielbiają robić wszystko samodzielnie, uważając przy tym, że zrobią to najlepiej.

To także osoby, które definiują siebie i swoją wartość poprzez pracę. Kiedy ktoś o coś ich prosi, nie potrafią odmówić – być asertywni. Rzadko też odczuwają zadowolenie ze swojej dobrze wykonanej pracy. Zdarza się także, że idealizują szanse na odniesienie sukcesu, nie biorąc pod uwagę porażki i ryzyka.

Wypalenie zawodowe to proces

Syndrom wypalenia często omawia się na podstawie modelu Seyl’a, dzielącym go na trzy etapy: alarm, opór i wyczerpanie. Wypalenie zawodowe to proces, który postępuje w różnym czasie i objawia się w indywidualny sposób. Również kolejność występowania symptomów nie jest charakterystyczna dla każdej z osób nim dotkniętych. U niektórych ludzi wypalenie zawodowe pojawia się szybko, po kilku miesiącach pracy, a u innych może pojawić się po kilku lub kilkunastu latach.

Bardzo trudno jest zidentyfikować i wychwycić początek powstania tego problemu, który powinien być dla nas alarmem. Wypalenie zawodowe zwykle rozpoczyna się uczuciem napięcia, rozdrażnieniem i zmęczeniem. Zdarza się, że osoby, u których ten proces już się rozpoczął, zatrzymują się na etapie wycofania i rozżalenia, jednocześnie nie umiejąc przyznać, że coś dzieje się nie tak. Następnie pojawia się wyczerpanie i utrata motywacji.

Co dalej – jak sobie pomóc?

Należy określić źródło i przyczynę wewnętrznego wypalenia. Zweryfikować, czy aby na pewno nasze oczekiwania związane z pracą są realne. Znaleźć balans pomiędzy pracą a życiem prywatnym. Dobrze zadziała także nauka technik relaksacyjnych, medytacji, znalezienie zajęcia, które działa na nas odprężająco i jest przyjemnością. Kontakty towarzyskie również pomogą odwrócić naszą uwagę od myślenia o pracy. Podobnie jak aktywność fizyczna, a nie od dziś wiadomo, że hartuje ona zarówno ciało, jak i ducha. Dużą rolę odgrywa także budowanie poczucia własnej wartości i świadome wyznaczanie sobie kolejnych celów rozwoju „z mierzeniem sił na zamiary”.

Oczywiście w przypadku, kiedy nie umiemy sobie pomóc sami, możemy zgłosić się do psychologa, psychoterapeuty.

Źródła:

Matthias Marquardt, Jak poradzić sobie z wyczerpaniem i wypaleniem

Jörg-Peter Schröder, Wypalenie zawodowe

Anselm Grün, Jak pokonać wypalenie zawodowe

https://forsal.pl/praca/aktualnosci/artykuly/7776578,niemal-co-trzeci-pracownik-umyslowy-w-polsce-czuje-wypalenie-zawodowe-badanie.html.amp

https://serwisy.gazetaprawna.pl/zdrowie/artykuly/8516901,burnout-symptom-wypalenia-zawodowego-badanie.html.amp

https://spreaker.page.link/CsDXJqYusprfQcBSA

https://psychoterapia.org/